y (य)

.Words (using Phonetic Key)	In DM script	Meaning in English	Meanings, phonetic variations & morphes in DM	Illustrative sentences using the word	Remarks & Notes
yaa	या.n.	come hither.	आदरांत॑ (अम्च॑कडे) बलावणे. यावा. यांत॑. येंत॑.
yaag	याग.n.	an elaborate religious ceremony.	यज्ञ. होम॑.
yaagashaalaa	यागशाला.n.	enclosure where yaga is performed.	याग कराच स्थल.
yajamaan	यजमान.n.	husband.	दाल्ला. दल्ला.
yajamaan	यजमान.n.	owner.	मालक.
yajamaaneena~	यजमानीन॑.n.	a female owner.	स्त्री यजमान.	हेरिटेज' दूधाच कंपनीच येजमानीन॑ श्रीमति भुवनेश्वरी (श्री चंद्रबाबु नायुडूच बाईल) आहे. तेनी नावाला मात्र न्हो, पण खर॑ म्हणून ते कंपनीच तेवढे कामीन सांभाळतात म्हणे. अस अम्च देशांत उदंड बाईका थोर-थोर कंपनीच यजमानीन॑ म्हणून आहेत॑.
yajamaaneena~	यजमानीन॑.n.	wife of the owner.	यजमानाच॑ बाईल.	अम्च घरच॑ जवळ असाच दाळ-तांदूळाच दुकानवाला नावाला मात्रच ते दुकानाच मालक म्हणून सर्वालीं कळल॑. रीणांत काहीं साधन अम्हि विचारलतर॑ "तुम्ही यजमानीनाला विचारा" अस॑ ते दुकानवालाच सांगतो !
yajnya	यज्ञ.n.	an elaborate religious ceremony.	याग. होम.
yajnyakunD	यज्ञकुंड.n.	a fire-pit for offering oblations.	होमकुंड. आहूती सोडाच अग्निकुंड.
yajnyashaalaa	यज्ञशाला.n.	the place meant for performing yagnya.	यज्ञाच ठिकाण.
yajnyopaveetha~	यज्ञोपवीत.n.	the sacred thread.	जानव.
yajurveda~	यजुर्वेद.n.	the second of the four Vedas.	चार वेदांत॑ दुसर॑ वेद.
yajurvedee	यजुर्वदी.n.	a follower of Yajurveda.	यजुर्वद संप्रदाय अनुसार करणार.
yakSh	यक्ष.n.	a demi-god of very low status.	ल्हान स्थितीच एक उपदेवता.
yakShiNee	यक्षिणी.n.	female of the yaksha species.	यक्ष वर्गाच बायको.
yama	यम.n.	Lord Yama. God of Death.	यमदेव. मृत्युदेव. कालदेव.
yama	यम.fig.	extreme.	फार. उजंड॑.	अमच शेदारल घरच पोर यम तंटा करतो. तज बापाकड सांगून काय प्रयोजनीं झाल नाही.
yama baadhaa	यमबाधा.fig.	extreme pain.	थोर दुखणे.	मझ बाईलीला गुडघाच 'ऑपरेषन' झाला नंतर॑ दहा-पंध्रा दिवसाला यमबाधा झाल ; पांय सरकीवाला देव दिसून गेल॑.
yamadev	यमधर्म.n.	Lord Yama.	यमदेव.
yamadooth	यमदूत.n.	messenger of Death sent by Yama to take away the life of the dying.	मराच लोकांच॑ जीव काढाला यमदेव पाठिवाच॑ सेवक.
yamaganDam	यमगंडम.n.	a specified period of one and a half hours of each day during which any activity leads to failure or destruction of the end result.	प्रत्येक दिवसाचीं दीड घंटेच अशुभ काळ. हे काळांत कराच काम व्यर्थ होईल म्हणून आहे.	एक मुख्य कार्य कराच पुढ॑ राहुकाळकी, यमगंडकी असनास्क पाह्यींगण॑ बर॑.	this period changes from day to day.
yamalok	यमलोक.n.	the domain of Lord Yama.	यमपुरी.
yamalok	यमलोक.n.	the place where the souls of the dead depart to.	मराच लोकांच॑ जीव पावाच ठिकाण.
yamapuree	यमपुरी.n.	the abode of Lord Yama.	यमलोक.
yamee	यमी.n.	name of Lord Yama's sister.	यमदेवाच बहिणीच नाव.
yameeN	यमीण॑.fig.	a derisive term to describe an incorrigible woman.	अवघड स्वभावाच बायको.
yandaa	यंदा.adv.	this year.	यंदपा. हे वर्षी. हेवंदा. यवंदा.	घरच अंबाच झाडांत॑ गेलंदा पक्षा यंदा फूल उदंड उणे सोडलाहे/झालाहे.
yandaa	यंदा.adv.	this time. this occasion.	यंदपा. हे दपा. हेवंदा. यवंदा.	गांवाला जायाच वाट उदंड हाळ जालाहे. गेल महिना तिकडे गेलतम्हा मझ बंडी "पंक्चर" होऊनगेल॑/झाल॑. ते करतां यंदा मी तिकड जाताना मझ स्वंत बंडींत जायनास्क॑ बस धरींगून गेलों.
yanee	यनी.pron.	these people.	हे लोके (सर्वनाम॑, बहुवचन॑). येनी. हेनी.
yanthra~	यंत्र.n.	machine.	उपकरण॑.
yanthra~	यंत्र.n.	an amulet of a copper plate engraved with tantric symbols worn on the body or hung at the entrance of a home to ward off evil.	दृष्टि लागनास्क असाला, नाहीतर, भूत-प्रेत-पिशाचांच॑ उपद्रव होईनास्क असाला तंत्राच चिन्ह होढलते/ओढलते ताम्रेच पदक/टांक.	हे आंगावर घालणे, नाहीतर, घराच उंबराव॑र ठिवणे आहे. घराला दृष्ट लागनास्क॑ असाला कित्येक लोक॑ घराच बाह्येर 'श्री श्क्ती' यंत्र अडकीवतात॑.
yashasvee	यशस्वी.adj.	meritorious.	कीर्तिमान. यशवंत.
yashvanth	यशवंत.adj.	meritorious.	कीर्तिमान. यशस्वी.
yathee	यती.n.	an ascetic.	संन्यासी.
yathhaa	यथा.adv.	ditto.	तसलते.
yathhaa kaal	यथाकाल.adv.	appropriate time.	योग्य वेळ.
yathhaa krama~	यथाक्रम.adv.	regular order.	क्रमाप्रकार.
yathhaa paddhathee	यथापद्धती.adv.	as usual.	यथा प्रमाण॑.		यथापद्धती/यथापद्धत in sm.
yathhaa paddhathee	यथापद्धती.adv.	as per practice.	दंडका प्रमाणे.
yathhaa prakaar	यथाप्रकार.adv.	as before.	पुढ॑ सार्ख. व॑रच प्रकार.
yathhaa prathee	यथाप्रती.adv.	as per original.	पह्यिलचस्क॑.
yathhaarthh	यथार्थ.adj.	real.	वास्तव॑.
yathhaarthh	यथार्थ.adj.	true.	खर॑.
yathhaarthh	यथार्थ.adj.	proper.	योग्य.
yathhaarthhathaa	यथार्थता.n.	truthfulness.	खर॑पण॑.
yathhaashaasthra	यथाशास्त्र.adv.	as laid down in scriptures.	शास्त्रा प्रकार.
yathhaashakthi	यथाशक्ती.adv.	as per one's ability.	स्वंत॑ श्रमाजोक्त॑.
yathhaasthhithee	यथास्थिती.adv.	original state.	पह्यलच॑ स्थिती.
yathhaavidhee	यथाविधी.adv.	as per rules.	शास्त्रा प्रमाण॑.
yathhale~	यथेल॑.adj.	relating to this side.	हे पटीसच॑. एथेल॑. इकडच॑. इथेल॑. हे बाजूच॑.
yathhale~ thathhale~	यथेल॑-तथेल॑.adj.	of various places.	इकडल॑ तिकडल॑. एथेल॑-तथेल॑. इकडच॑-तिकडच॑. इथेले-तथेल॑.
yathhe	यथे.adv.	here. this side. in this place.	हे ठिकाणी. एथे. इकडे. इथे.
yathhe thathhe	यथे-तथे.adv.	hither and thither.	एथे-तथे. इकडे-तिकडे. इथे-तथे.
yathhechcHa~	यथेच्छ.adv.	as per one's wish. to the satisfaction of one's wish. to heart's content.	यथेष्ट. इष्ट प्रकार. मनाजोक्त॑.
yathheShT	यथेष्ट.adv.	as per one's wish. to the satisfaction of one's wish. to heart's content.	यथेच्छ. इष्ट प्रकार. मनाजोक्त॑.	संकोच भोगनाका. यथेष्ट जेवांत॑ !
yathheShT	यथेष्ट.adv.	plenty.	भरून. उदंड. उजंड.	(1) योचना करनाकांत॑. गुंजालाडू यथेष्ट आहे. अस्गिदनालीं चार-चार वाढाला पह्जे तेवढे आहे. (2) हे वर्ष पाऊस/पौस बेष झाल॑. नदींत॑ पाणी यथेष्ट गळत/वाहत आहे.
yathheShT	यथेष्ट.adv.	unreservedly.	बाधा नाहीस्क॑. अडचण॑ नाहीस्क॑.	तेनी एक फार उदार मनुष॑. दान धर्म यथेष्ट केलाहेत॑.
yathhochitha~	यथोचित.adv.	befittingly.	योग्याजोक्त.
yathhoon	यथून.adv.	from here.	एथून. इकडून. इथून.
yathraa	यात्रा.n.	a trip.	(वेगळ॑ गावाला) जाण॑.
yathraa	यात्रा.n.	a pilgrimage. तीर्थाडन॑.	तीर्थ यात्रा. तीर्थाडन॑.
yaththan	यत्तन.n.	effort. work. endeavour.	प्रयत्न.	मनुषाच यत्तन अर्ध, देवाच यत्तन अर्ध म्हणणे आहे. पण, मला वाटाच काय म्हण्जे मनुषाच यत्तन 99% अणी देवाच अनुग्रह 1% असाम॑. कारण, देव अम्हाला मनुषाच जन्म देलतेच एक थोर कार्य म्हणून सांगूया.
yavaDha~	यवढ॑.adj.	this much, so much (implying magnitude or quantity).	येवढ॑. एवढ॑. केवढ॑ आहेकि तेवढ॑.	(1) तला पैसाच कष्ट आहे म्हणून उदंड दिवसा पसून मला कळ्ल॑ होत तरीन, यवढ॑ कष्ट होत म्हणून म्हणींगटळोंच नाही.(2) सद्याला मझकड॑ पैसा यवढ॑च आहे. अण्खीन जास्ती पह्जतर॑ नंतर॑ पाठिवून देतों.	एवढा in sm.
yavaDha~	यवढ॑.adj.	this much, so much etc (implying multitude or number).	येवढ॑. एवढ॑. केवढ॑ आहेकि तेवढ॑	आजच कार्यक्रमाला अम्ही दोनशे जण येतील म्हणून तज जोक्त पल्हाराच व्यवस्था केलोतों. पण, योचना केलत्यापक्षा पन्नास जण अधीक आलेतेकरतां सद्याला आलते यवढ॑ लोकांस॑ पल्हार वाढलांपिरी आवश्या प्रकार केवढ पह्जकी तेवढ॑ पल्हाराच व्यवस्थाला पुन्हाहीं सांगून पाठिवलों.	एवढा in sm.
yavaDha~ thevaDha~	यवढ॑-तेवढ॑.adj.	approximately. roughly.	जवळ-जवळ. एवढ॑-तेवढ॑.	तुला ते पूरा कळनातरीन, तज विषयीं यवढ॑-तेवढ॑ तरीन कळ्लासलतर॑ अम्च काम कसतरीन चालिवुया म्हणून मला वाटत॑.
yavandaa	यवंदा.adv.	this year.	हे वर्षी. हेवंदा. यंदा.	गेलंदा बोर-आड खांडाला प्रयत्न करून पाणी आल॑ नाही म्हणून यवंदा मी सादा आड खांडाला निश्चय केलों.
yavandaa	यवंदा.adv.	this time.	हे दपा. हेवंदा. यंदा.	ते गांवाला जायाच वाट उदंड हाळ जालाहे. गेल महिना तिकड गेलतम्हा मझ बंडी "पंक्चर" होऊनगेल॑/झाल॑. ते करतां यवंदा मी तिकडे जाताना मझ स्वंत बंडींत जायनास्क॑ बस धरींगून गेलों.
ye	ये.pron.	this (applied to both animate and inanimate).	हे. जवळ असाच एक साधनाला, अथवा, जीवीला उद्देश करून सांगाच सर्वनाम॑ (एकवचन॑).
ye	ये.pron.	these (applied to both animate and inanimate).	हे. जवळ असाच एकापक्षा जास्ती साधनांला अथवा जीवींला उद्देश करून सांगाच सरवनाम॑ (बहुवचन॑).
yejavaL	येजवळ.adv.	recently.	समीपांत॑. हेजवळ॑.	सी.पी.ऐ.(माओ) पक्ष॑ पुन्हा-पुन्हा त्यंच स्वाधीना खाले असाच प्रदेशांत॑ रेलवे-ट्राकाला उडीवून नाश कराच एक मोट्ठ॑ चिंताच विषय झालाहे. हे आफत्तांतून चुकिवाला येजवळ॑ केंद्र सरकार र्रेलवेच अपाय उणे करिवाला उपयोग होयाच एक उपकरण॑ उपयोग कराला निश्चय केलाहेत॑.
yeNaar jaaNaar	येणार-जाणार.pron.	all and sundry (people).	नियंत्रण॑ नाहीस्क॑ तेवढेदनीं
yeNe	येणे.vi.	to come.	वेगळ॑कडून इकडे येणे.
yeNe jaaNe	येणे-जाणे.n.	to-and-fro visits.	(दोघेकडूनीं) येतजात असणे.
yeNe jaaNe	येणे-जाणे.fig.	keeping in touch. being on friendly terms.	संपर्कांत॑ ठींगणे/असणे. uis ते संभवाच नंतर॑ त्यंच मधे येणे-जाणे असास्क मला वाटत नाही.	ते संभवाच नंतर॑ त्यंच मधे येणे-जाणे असास्क मला वाटत नाही.
yenee	येनी.pron.	these people.	हेनी. हे लोके (सर्वनाम॑, बहुवचन॑). यनी.
yethaan jaathaan	येतां-जातां.adv.	while moving to and fro casually.	उग॑ येत जात असताना. जातां-येतां	मझ लेंक तिज उजलादिवसाला म्हणून एक डब्बा चॉक्लेट फ़्रिड्जांत॑ ठिवल होति. तिज भाऊ तिला कळ्नास्क॑ येतां-जातां 'फ़्रिड्ज' उघडून ते पूरा काढून खाऊनटाकला !	येता-जाता in sm.
yethaan yethaan	येतां-येतां.adv.	of late.	हे समीपांत॑. हे जवळ॑.	कित्तीदपा सांगटल तरीन तो सांगाच गोष्ट ऐकना. येतां-येतां तला पाह्यिलतर॑ मला पेटींगून येते.
yethhe	येथे.adv.	here.	इकड॑. हे ठिकाणी. इथे.		येथे/इथे in sm.
yethhoon	येथून.adv.	from here.	इकडून. इथून.
yevaa devaa	येवा-देवा.n.	income and expenditure. receipts and payments.	याचद्याच. पैसाच संपादण॑ईं खर्चीं.	व्यापारकी, घरकी, बरोर चालिवाला अम्हाला येवादेवाचव॑र चक्कोट/चोखोट नियंत्रण असाम॑. प्रति वर्ष, अणी प्रति महिना एक 'बडजेट' घालून खर्चांत॑ अठोपण फार अवश्य आहे.
yevaa jaavaa	येवा-जावा.n.	social intercourse.	येणे-जाणे. जावा-येवा.	वराडाच संमंधाचव॑र मनस्थाप झाल॑ नंतर॑, त्यंचमधे येवा-जावा नाही म्हणून मी ऐकलों.
yevaDhe~	येवढ॑.adj.	this much, so much (implying magnitude or quantity).	यवढ॑. एवढ॑. केवढ॑ आहेकि तेवढ॑.		एवढा in sm.
yevaDhe~	येवढ॑.adj.	this much, so much etc. (implying multitude or number).	यवढ॑. एवढ॑. केवढ॑ आहेकि तेवढ॑.		एवढा in sm.
yevaDhe~ thevaDhe~	येवढ॑-तेवढ॑.adj.	approximately. roughly.	जवळ-जवळ. एवढ॑-तेवढ॑.	तुला ते पूरा कळनातरीन, ते विषय यवढ॑-तेवढ॑ तरीन कळ्लासलतर॑, अम्च काम कसतरीन चालिवुया म्हणून मला वाटत॑.
yo	यो.pron.	this man.	हे मनुष॑.
yochanaa	योचना.n.	thought.	विचार.	मी सांगाच सांगणे झाल॑. बरोर योचना करून तू काय पह्जे तरीन करींग॑.
yochanaa	योचना.n.	worrying thought.	चिंता.	गेलंदा मी मझ मित्राला पाह्ताना तेनी म्हण्ट्ले, "मझ लोंक बरोर वाचतनाही. तेच मला योचना झालाहे".
yoddhaa	योद्धा.n.	warrior. a combatant.	वीर॑. शूर॑.		from युद्ध.
yog	योग.n.	conjunction.	मिळून येणे. संयोग॑.
yog	योग.n.	good luck.	भाग्य.
yog	योग.n.	opportunity.	अवसर.
yogaa	योगा.n.	yoga exercises.	योगा.
yogaabhyaas	योगाभ्यास.n.	regular practice of yogic asanas.	योगाच अभ्यास.	नित्य योगाभ्यास करणारांस॑ रोगरागी जास्त येईना, अणी तेनी बुद्धींत पणीं हुशार असतील॑.
yogaasana~	योगासन॑.n.	yoga postures.	योगाच आसन॑.
yogakShema~	योगक्षेम॑.n.	maintenance.	उपजीव कराच॑.
yoganidraa	योगनिद्रा.n.	a yogic posture of complete relaxation.	संपूर्ण विश्रामाच एक योगासन॑.	योगासन अणी प्राणायाम केलाव॑र, वीस निमिषाला योगनिद्रा करलतर॑ आंगांत एक विधाच हलकपणीं उत्साहपणीं येते.
yogee	योगी.n.	one with yogic powers.	योगशक्ती असणार.
yoginee	योगिनी.n.	a lady with yogic powers.	बायको योगी.
yogya~	योग्य.adj.	suitable.	लायक.	ऐ.ऐ.टीला मिळाला योग्य होम॑ म्हण्जे, एक सुलुभ काम नोहो. अपार बुद्धीवंत असून पणीं रात्रीं-दिवसा वाचून तरच ते होईल॑.
yogya~	योग्य.adj.	deserving. worthy.	लायक असाच॑.
yogya~	योग्य.adj.	proper. right.	बरोरल॑.
yogya~	योग्य.adj.	qualified.	लायक असाच॑.
yogyathaa	योग्यता.n.	suitability. worthiness. eligibility.	योग्यता.	मझ मित्र संकटांत॑ बसलोते. विचारताना कळ्ल॑, त्यंच लोंकला ऐ.ऐ.टींत॑ मिळाला योग्यता झाल नाही म्हणून.
yojanaa	योजना.n.	plan.	उपाय.
yojanaa	योजना.n.	scheme.	एक कार्यक्रम कस करणे, हे व्यक्त होऊन कळिवाच॑.
yojanaa	योजना.n.	a measure of length of roughly four miles.	जवळ-जवळ चार मैलाच दूर.
youvan	यौवन.n.	youth.	युव वयेच॑.
yuddh	युद्ध.n.	a war. a battle.	(दोन सैन्या मध्ये होयाच॑) युद्ध. रण.
yuddhabhoomee	युद्धभूमी.n.	battle field.	रणभूमी. युद्धाच॑ मैदान.
yuga~	युग.n.	an an epoch. an age.	एक फार मोट्ठ॑ काळ॑.
yuga~	युग.n.	one of the four yugas.	कृत, त्रेता, द्वापर, अणी, कलि, हेजांत एक युग.
yuga~ yugaanthara~	युग-युगांतर॑	till the completion of several yugas, ie, almost in perpetuity.	संपनातेएवढ॑ वेळाच समय.
yugaadi	युगादि.n.	start of a new year.	उगादि. गुढीपाडवा. गुडीपाडवा.		here युग denotes a year.
yugaanthara~	युगांतर॑.n.	end of an epoch. end of an age. end of a very long period.	युगाच अंत. उदंड लांब काळाच समय.
yuktha~	युक्त.adj.	proper.	योग्य. उचित.
yukthee	युक्ती.n.	an idea.	एक योचना. योजना.
yukthee	युक्ती.n.	a trick.	उपाय॑.
yuva~	युव.adj.	young. youthful.	तरुण वयाच॑.
yuvaraajaa	युवराजा.n.	crown-prince.	राजाच काळानंतर॑ राजा होणार राजकुमार.
yuvathee	युवती.adj.	a maiden.	यौवन स्त्री.