Tuesday, April 1, 2014

s (स) 1 (sa To samaadhaan)




.Words (using Phonetic Key)In DM scriptMeaning in EnglishMeanings, phonetic variations & morphes in DMIllustrative sentences using the wordRemarks & Notes
saस.prep.together with.सह. सहित॑. बरोर.साधारण होऊन वराडाच नाहीतर मुंजाच आमंत्रण॑ पत्रांत॑ "सपरिवार या" अस लिव्हलसेल॑.
saabudaaNaaसाबुदाणा.n.sago.सागू. चौवरिशी (Tamil).
saadaaसादा.adj.plain. simple.सामान्य. साधारण॑.साधा in sm.
saadaa dosaaसादा दोसा.n.plain dosa.सादा धिरडे.
saaDeसाडे.adj.half over (used in numbers three and above).तीन अण्कि तीनच वर्च संख्याच बरोर अर्ध जोडून सांगाच॑
saadhaaraNसाधारण॑.adj.plain. simple.सादा.
saadhaaraNसाधारण॑.adj.general.सामान्य.
saadhaaraNसाधारण॑.adj.normal.साधारण॑.
saadhakसाधक.adj.causative. that accomplishes.साध्य कराच.
saadhakसाधक.n.any liquid preparation like sambhar, saar etc eaten by mixing with cooked rice.कालवण.
saadhanaaसाधना.n.a self imposed intense religious ritual.निष्टांत॑ कराच एक उपासना.
saadhane~साधन॑.n.a thing.वस्तु. सामान. सामग्रि.
saadheviसाधेवि.n.a part of upanayana and wedding function, during which ladies who follow ritual prescriptions are honoured.मुंज की वराड की करताना सोवळ॑ आचरण कराच बायकांला कराच आदर॑.
saadhuसाधु.adj.simple and proper.अप्पावि (Tamil).
saadhuसाधु.n.ascetic. sage.संत. सन्यासि.
saadhusheelसाधुशील॑.adj.simple minded.सरळ मनाच॑.
saadhya~साध्य.adj.achievable. feasible. possible.होईल अस॑ वाटाच॑.
saadhyathaaसाध्यता.n.possibility.होयाच संभव असाच॑.
saaDiसाडि.n.sari.लुगड॑.
saaDooसाडू.n.wife's sister's husband. co-brother.बाईलीच बहीणीच दाल्ला.
saagarसागर.n.ocean. sea.समुद्र.
saagooसागू.n.sago.साबुदाणा. चौवरिशी (Tamil).
saagooसागू.n.a type of masala gravy curry.मसालाच एकनित्तळ भाजि.normaly eaten with chapati, as सागू-चपाति.
saahacharya~साहचर्य.n.associated circumstances.संबंध झालते परिस्थिति.
saahebसाहेब.n.gentleman.बहुमानाला योग्य असाच/झालते मनुष.
saahithya premiसाहित्यप्रेमि.n.a person with passion for literature.साहित्य फार अवडणार.
saahithya~साहित्य.n.literature.पारंपरीक होऊन लिव्हून असाच॑ ग्रंथ. कविता असल॑ सांस्कारिक लेख॑.
saahithya~ sammeLanसाहित्यसंमेळन.n.literary meet/discussions.साहित्यकारांच चर्चा.साहित्यसंमेलन in sm.
saakhareसाखरे.n.sugar.ऊंसाच रसांतून केलते गुळ्चीट पदार्थ.साखर in sm.
saakhareech achchसाखरीच अच्च॑.n.edible sugar-dolls made from sugar syrup.कल्बूत. साखरीच बावोली. साखरेच पाकांतून केलते बावोलीच आकारांतल॑ पदार्थ.
saakhareech baavoleeसाखरीच बावोली.n.edible sugar-dolls made from sugar syrup.कल्बूत. साखरीच अच्च॑. साखरेच पाकांतून केलते बावोलीच आकारांतल॑ पदार्थ.
saakharlimbooसाखरलिंबू.n.sweet lemon. sweet lime.गुळ्चीट लिंबू.
saakShaathसाक्षात.adv.in person.स्वता.
saakShaathसाक्षात.adv.actually.खर॑ होवून.
saakShiसाक्षि.n.witness to an event.संभव पाह्यिलते मनुष.
saalसाल.n.bark of tree.झडाच सालपट.
saaLसाळ.n.paddy. rice with husk.साळि. चिप्पा असाच तांदूळ.
saaLaabhoLaaसाळाभोळा.n.a simpleton. an artless person.साधु मनुष. अप्पावि (Tamil).तेवढ॑ लेंकरेहीं दहा/बारा वर्षा पतोरी साळेभोळे असतात॑. तज करतां लेंकरे देवाच समान म्हणून थोरळे सांगतील॑.
saaLeसाळे.n.a school.शाला. शाळे. विद्यालय.अम्च देशांत 'पब्लिक' साळे म्हण्जे, 'फीस' जास्त असाच॑ अणि भाग्यवंत पोर॑ वाचाच साळे म्हणून अर्थ आहे. तेच, 'अमेरिकांत' उणे वर्गाच पोरे वाचाच साळेला पब्लिक साळे म्हणतात॑ शाला/शाळा in sm.
saaliसाळि .n.paddy.साळ. भूसानिशीच तांदूळ.आंध्रांत कृष्ण-गोदावरी नदींच कांठशी असाच जमीनांत साळीच पीक वर्षाला दोन-तीन येते.
saaLigraamसाळिग्राम.n.a pebble shaped black coloured marine fossil revered for Lord Vishnu's presence in it.महाविष्णूच सान्निध्य असाच एक काळ॑ रंगाच पुरातन॑ समुद्र जीवीच धोंडा सार्खल॑ अवशेष ;शालिग्राम in sm.
saalpaapaDसालपापड.n.papad made out of rice.तांदूळाच पापड.
saalpaTसालपट.n.skin of man or beast.चर्म. काताड. मनुषांच अथवा मृगांच चर्म/काताड.
saalpaTसालपट.n.leather.मृगांच चर्म/काताड.
saalpaTसालपट.n.skin, peel or rind of a fruit, vegetable etc.चिप्पा.
saalpaTसालपट.n.bark or rind of a tree or plant.साल. वृक्षाच/झाडाच सालपट.
saamaajika~सामाजिक॑.adj.social.समाजाला संबंध झालते.
saamaanसामान.n.goods. things.साधन॑. सामग्रि.
saamaanसामान.n.worker's implements or tools.कामाच उपकरण॑.
saamaanya~सामान्य.adj.common. general.साधारण॑.
saamaanya~सामान्य.adj.so-so. ordinary (nothing special).साधारण॑.
saamagriसामग्रि.n.materials.सामान.
saamarthhya~सामर्थ्य.n.competency. capability.करून दाखिवाच शक्ति.
saamarthhyashaaliसामर्थ्यशालि.adj.capable (person).सामर्थ्य असणार॑.
saamavedसामवेद॑.n.Samaveda, the third of the four Vedas.चार वेदांत॑ तिसर वेद॑.
saambसांब.n.Lord Siva.शंकर भगवान.
saambaarसांबार.n.a liquid preparation eaten with cooked rice.भाताच बरोर मिळिवून जेवाच कालिवण॑/कालवण॑.
saambhaaLNeसांभाळणे.vt.to manage. to maintain. to take care of. to support.समाळणे.(1) अम्ही एवढे मोट्ठ॑ घर बांधलस्ताने. सांभाळाला फार कष्ट झालाहे. (2) अत्ताच पह्यिलंदा मझ लेंक तिज दोन लेंकरांलीं ठींगून ट्रैनांत जायाच॑. तिला ते सांभाळाला होईलकी कायकी.
saambhaaLNeसांभाळणे.vt.to endure. to bear with.सोसणे. समाळणे.हे वर्ष ऊन उदंड जास्ति आहे. अण्खीन दीड महिना कस तरीन सांभाळींगून बसलतर, नंतर॑ पाऊसाळा आरंभ होईल॑.
saambhaaLNeसांभाळणे.vt.to look after.पाह्यींगणे. समाळणे.यंदा अम्ही गामाला जाताना अम्च कुत्राला तुम्चकडे सोडूनटाकून गेलतर॑ तुम्हाला ते सांभाळाला होईलका ?
saambhaaLNeसांभाळणे.vt.to protect.रक्षा करणे. समाळणे.तो एक मोट्ठ॑ कंजूस म्हणून अस्किदनालीं कळल॑. तज पैसा सांभाळणे, हे विना तला वेगळ॑ काम एकीन नाही.
saambraaNiसांब्राणि.n.an aromatic resin extracted as a sap from the barks of certain trees the burning of which causes fragrant smoke.जळताना चोखोट वासाच धूप सोडाच एक वनस्पतिच रस॑.a benzoic resin.
saamoohika~सामूहिक॑.adj.relating to the society.समूहाला संबंध असाच॑. सामुदायिक॑.
saampaDeengaNeसांपडींगणे.vi.to get caught.सांपडणे.हे वर्ष अग्नि नक्षत्राच दिवसी मी चेन्नैंत॑ जाऊन सांपडींगटलों. तिकडल॑ भयंकर ऊबांत॑ मी तरपडून गेलों.
saampaDNeसांपडणे.vi.to get caught.सांपडिंगणे.सापडणे in sm.
saampaDNeसांपडणे.vi.to attain.प्राप्त होणे. मिळणे.सापडणे in sm.
saampaDNeसांपडणे.vi.to be found out. to be discovered.लप्पून असलते अथवा हरपून गेलते मिळणे.सापडणे in sm.
saampradaayika~सांप्रदायिक॑.adj.traditional. customary.संप्रदाया प्रकाराच॑. परंपरा प्रकाराच॑.
saamraajya~साम्राज्य.n.empire.एक चक्रवर्तीच राज्य. वेगळ॑-वेगळ॑ राज्याला मिळिवून केलते एक मोट्ठ॑ राज्य.
saamraaTसाम्राट.n.emperor.चक्रवर्ति. साम्राज्याच महाराजा. सम्राट.
saamudaayika~सामुदायिक.adj.relating to the society.समूहाला संबंध असाच॑. सामूहिक॑.
saaNसाण.n.a whetstone used for taking out sandal paste from sandalwood.साणा. गंध ओघळून काढाच धोंडा.मी ल्हान पोर असताना मझ बापा पूजा कराच पुढे मीच॑ आंघोळीच नंतर साणावर गंध ओघलणे.शाण/साण/साणा in sm.
saaNसाण.n.grindstone.शाणि (Tamil).
saaNaaसाणा.n.a whetstone used for taking out sandal paste from sandalwood.साण. गंध ओघळून काढाच धोंडा.शाण/साण/साणा in sm.
saaNaaसाणा.n.grindstone.शाणि (Tamil).
saanDaNeसांडणे.vi.to spill.(द्रव्य) चुकून पडणे.
saanDaNeसांडणे.vt.to cause to spill.चुकून खाले घालणे.
saandhe~साध॑.n.a narrow lane or alley.गल्लि. रूंद उणे असाच वाट. सांधि. हैदराबादांत कित्येक ठिकाणि दोन गज रुंदाच सांध॑ पणीं आहे. तेथ आटोरिक्षा जायालापणीं वाट असत नाही.
saandhe~साध॑.n.a narrow opening, crack, fissure, gap, cranny etc.सांधि.
saandheegondhiसांधीगोंधि.n.nooks and corners.कोने-कोने.सांधीकोंदी in sm.
saandhiसांधि.n.a narrow opening, crack, fissure, gap, cranny etc.सांध॑.
saandhiसांधि.n.a narrow lane or alley.गल्लि. रूंद उणे असाच वाट. साध॑.
saangaNeसांगणे.vt.to say. to express. to communicate.बोलणे. बोलून व्यक्त करणे. संभाषण करणे.
saanidhya~सानिध्य.n.godly presence.देवाच सन्निधान.
saanjसांज.n.a sweet preparation. sojji.शिरा.
saankhaLiसांखळि.n.a chain.कडी.साखळी in sm.
saankhaLiसांखळि.n.a thin silver chain with an array of tiny bells worn around the ankles by ladies or children. बायकांच अथवा लेंकरांच पांयेंत घालाच ल्हान-ल्हान घंटे लोंबून असाच रुपेच सांखळीच आभरण. not to be mistaken with घुंगरू, which is a much larger adornment worn by dancers.
saaphalya~साफल्य॑.n.fruition.उद्धेश सार्थक होणे.
saarसार.n.a liquid preparation eaten with cooked rice.भाताच बरोर कालिवून जेवाच एक कालिवण॑/कालवण॑.
saaraamshसारांश.n.essential meaning.मूल अर्थ.
saaraamshसारांश.n.summarised essence.संक्षिप्त॑ अर्थ.
saarangapaaNiसारंगपाणि.n.Lord Vishnu.महाविष्णु.
saaraswathसारस्वत.n.a sub-sect of Konkani speaking Brahmins.कोंकणी बोलाच ब्रह्मणांच एक उपवर्ग.
saaraswathसारस्वत.n.a person belonging to the saraswat sub-sect.सारस्वत उपवर्गांत॑ मिळालते एक मनुष.
saarathiसारथि.n.charioteer.रथ हांकणार. रथ पळिवणार.
saare~सार॑.n.essence.मूल अर्थ.
saariसारी.n.sari.लुगड॑.
saarivaNeसारिवणे.vt.to spinkle the floor or wall with cow-dung water and cleaning.सडा सारिवणे. शेण पाणींत॑ भोईं, नाहीतर॑, भिंत पुसून शुध करणे.
saarivaNeसारिवणे.vt.to mop.(घरच॑) भोईं ओलकरून पुसणे. अत्त्लीकड॑ कामवालि लोक॑ बरोर झाडणे-सारिवणे करतनाहीत॑. त॑ काम नुस्त व॑र-वरून करतात॑.
saarkha~सार्ख.adj.similar to.सम॑. एकसार्ख. एकेच मादरीच॑.सारखा in sm.
saarthakसार्थक.n.fruitfulness. effectiveness.सफल. ते दिवसी अम्ही तथे गेलते सार्थक झाल॑. वरल॑ आफीसराला पा्व्हून अम्च कष्ट सांगाला झाल॑.
saasaraaसासरा.n.father-in-law.ससरा.
saasarvaaDiसासरवाडि.n.wife's parent's house.सासुरवाडि. बाईलीच बाप-मायेंच घर.
saaseraaसासेरा.n.husband's father's house.दाल्लाच बापाच घर.as against माहेरा, meaning mother's house (for the married woman).
saaShTaangसाष्टांग.adv.with the eight cardinal points in the front side of a human body.मनुषाच पुढे भागाच आठ मुख्य अंश लागून.स+अष्ट = with eight.
saaShTaang namaskaarसाष्टांग-नमस्कार.n.obeisance by ensuring that eight parts of the body touch the floor.देहाच आठ अंग (भाग) भोईंला लागून कराच नमस्कार. स+अष्ट = with eight.
saasooसासू.n.mother-in-law.दाल्लाच अथवा बाईलीच अम्मा.
saasurvaaDiसासुरवाडि.n.wife's parent's house.सासरवाडि. बाईलीच बाप-मायेंच घर.
saaTHसाठ.n.sixty.सहा गुणा दहा.
saath.सात.n.seven.सहाच॑ नंतरल॑ संख्या.
saaththukuDiसात्तुकुडि.n.a type of citrus fruit.मोसंबि. from Tamil.
saathvika~सात्विक॑.adj.the first of the three Gunas (characteristics).तीन गुणांत॑ पह्यिल॑च गुण॑. the other two gunas are रजस and तमस.
saavadhaanसावधान.adj.carefully. attentively.दत्तन. जत्तन. जागृत होऊन.
saavaDNeसावडणे.vt.to gather by scrapping or scooping.सावडून मिळिवणे.हातावाटि सावडून जेवण॑ देलतर॑ कित्येक लेंकरे ते खायना म्हणून हट्ट करणे आहे.
saavaLa~सावळ॑.adj.medium complexioned.पंढ्र॑ अणि काळ॑ रंगाच मद्यल॑ रंगाच काताड ;सावळा in sm.
saavaliसावलि.n.shade.सूर्याच ऊन/प्रकाश पडनाते ठिकाण. साउलि.care, पडसावलि means "shadow", formed by an object.
saavathra~सावत्र.adj.a term used for indicating relationship through a step-mother.(स्वंत॑ अम्मा न्हो, पण) बापाच दुसर॑ बाईलीच लेंकरे अण्कि सोयरीक यांस॑ सांगाच गोष्ट॑.
saavathra~ ammaaसावत्र-अम्मा nstep-mother.(स्वंत॑ अम्मा न्हो, पण) बापाच दुसर॑ बाईल.
saavathra~ baheeNसावत्र-बहीण.n.half-sister.(स्वंत॑ अम्मा न्हो, पण) बापाच दुसर॑ बाईलीच लेंक.
saavathra~ bhavooसावत्र-भाऊ.n.half brother.(स्वंत॑ अम्मा न्हो, पण) बापाच दुसर॑ बाईलीच लोंक.
saavathra~ maamaaसावत्र-मामा nstep-mother's brother.(स्वंत॑ अम्मा न्हो, पण) बापाच दुसर॑ बाईलीच भाऊ.
saavathra~ maavashiसावत्र-मावशि.n.step-mother's sister.(स्वंत॑ अम्मा न्हो, पण) बापाच दुसर॑ बाईलीच बहीण॑.
saavkaarसावकार.n.a wealthy person.पैसावंत॑. पल्लमदार.
saavkaashसावकाश.adj.slow.हळ्ळु-हळ्ळु. निदान॑.
saavkaashसावकाश.adv.gradually.निदान॑ होवून.
saayankaaLe~सायंकाळ॑.n.evening.संध्याकाळ॑. सूर्यास्तमानाच वेळ.
saayeसाये.n.cream of milk.तावलते दूध निवताना वर्च भागांत॑ होयाच घट्टि पदार्थ ;साई/साय in sm.
saayeसाये.n.cream on curds.दहींतल॑ साये.साई/साय in sm.
sabhaaसभा.n.a meeting convened to discuss issues.सभा.
sabhaadhyakSha~सभाध्यक्ष.n.the person who presides over a meeting.सभाच अध्यक्ष. सभा चालिवणार. सभापति.
sabhaagrha~सभागृह.n.a hall used for meetings.सभा चालिवाला उपयोग कराच ठिकाण/खोलि.
sabhaangaNa~सभांगण॑.n.an open place for holding meetings.सभा चालिवाला उपयोग कराच एक उघड॑ ठिकाण.
sabhaapathiसभापति.n.the person who presides over a meeting.सभा चालिवणार. सभाध्यक्ष.
sadaaसदा.adv.always.केम्माईं. केम्मीं. केम्हाहीं. केम्हीं.
saDaa sarivaNeसडा सारिवणे.vt.to spinkle the floor or wall with thin cow-dung water and cleaning.सारिवणे. नित्तळ शेण पाणींत॑ भोई, नाहीतर॑, भिंत पुसून शुध करणे.
sadaanandसदानंद.adj.ever happy.सदा आनंद असणार॑.
sadaashivसदाशिव.n.Lord Siva.महादेव.
sadguNa~सद्गुण॑.n.virtue.उत्तम गुण॑. चोखोट गुण॑.
sadguruसद्गुरू.n.honourable spiritual leader. उत्तम गुरु.
sadhyaaसध्या.adv.at present. for the present. for the time being. for now.हे वेळीला. सद्या.
sadroopa~सद्रूप॑.n.of identical form.एकसार्ख असाच॑. तद्रूप॑.
sadyaaसद्या.adv.at present. for the present. for the time being. for now.हे वेळीला. सध्या.
sagaDiसगडि.n.a stove fired by charcoal.शेगडि. कोळसाच चूल.(1) सोवळाच संपाकाला अत्तपणीं कोळसाच सगडि उपयोगांत आहे. (2) देवाच नैवेद्याला सगडींत केलते संपाकच असाम॑.
sagLa~सगळ॑.adj.entire. all.सकल॑. पूरा. संपूर्णसगळा in sm.
sagLa~सगळ॑.adj.whole. unbroken. full as it is.पूर्ति असाच॑ सगळा in sm.
sagLeenसगळीन adj.everything.अग्गीन. अस्कीन. अस्गीन.
sagothra~सगोत्र.adj.belonging to the same Gothra.एकच गोत्रांत॑ मिळालते.
sagothra~ varaaDसगोत्र वराड.n.marriage between persons of the same Gothra.एकच गोत्रांतल॑ दोघेंच वराड.such weddings are taboo in Hinduism.
saha~सह.prep.together with.स. सहित॑. बरोर.साधारण होऊन वराडाच नाहीतर मुंजाच आमंत्रण॑ पत्रांत॑ "सह कुटुंब॑ या" अस लिव्हलसेल॑.
sahaaसहा.n.six.पांचाच नंतरल॑ संख्या.
sahaa mahinech jaambhaayeeसहा महिनेच जांभाई.say.a saying meaning "a long period of laziness"."उजंड दिवसाच आलस॑" हे अर्थाच एक म्हण॑.the literal meaning being, "a six month yawn".
sahajसहज॑.adv.casually. as a matter of course. just like that.साधारण होऊन. प्रत्येक कारण नाहीस्क॑.
sahakaarसहकार.n.co-operation.एकालेक सहाय कराच॑.
sahakaariसहकारि.adj.co-operative.एकालेक सहाय करून चालिवाच॑.
sahakuTumbसहकुटुंब.adj.with the family.कुटुंब सहित॑. सह परिवार.
sahanसहन॑.n.endurance. patience.सोसणे.
sahanashakthiसहनशक्ति.n.capacity for tolerance. capacity for endurance.सोसींगाच शक्ति.
sahaparivaarसहपरिवार.adv.with family.कुटुंब समेत. सपरिवार.
sahasra~सहस्र.n.a thousand.एक हदार. एक हज़ार.
sahasranaamसहस्रनाम॑.n.a thousand names of God.देवाच एक हदार नाव.
sahavaasसहवास.n.association.मिळून असणे. बरोर राह्णे.
sahavaasadoSha~सहवासदोष॑.n.evil influence.सहवासामुळ॑ होयाच दोष/अवघडपण॑.
sahayya~सहाय्य.n.help.उपकार. सहाय.
sahitha~सहित॑.prep.along with.बरोर. सह. स.
sahodara~सहोदर॑.n.brother.भाऊ.सह means 'co-' and उदर means 'abdomen' ie, born of the same womb.
sahodariसहोदरि.n.sister.बहीण.
sainya~सैन्य.n.army.सेना.
sakaaLसकाळ.n.morning.पाष्टे. पास्टे.the word पाष्टे or पास्टे appears to be derived from the old SM word पाहटे (meaning, morning), the ह being substituted with ष or स in DM.
sakaaLiसकाळि.adv.in the morning.पाष्टेच वेळि.
sakala~सकल.adj.all. entire. संपूर्ण. सगळ॑. अस्कीन. अग्गीन.
sakhkha~सख्ख॑.adj.direct (kith and kin). related in full measure. properly full.स्वंत संबंधाच (व्यक्ति).अम्ही भाऊ-भाऊंडे तीघदनांसीं अम्च आजीच वाढिवलते. त्यांत॑ एकला मझ॑ सावत्र भाऊ होता. अण्कि एकला मझ॑ सख्ख॑ भाऊ.सख्खा/सगा in sm.
sakka~सक्क॑.adj.direct (kith and kin). related in full measure. properly full.स्वंत संबंधाच (व्यक्ति). सख्ख॑.सख्खा/सगा in sm.
salaamसलाम.n.salutation (used normally by a Musalman).नमस्कार (मुसलमान लोक॑ साधारण॑ होवून सांगाच॑).
saLivaNeसळिवणे.vt.to tease. to vex. to harass.नच्च करणे. जाच करणे. सतावणे.अगाऊ अस्कीन सासू घरच सूनाला सळिवाच अम्ही ऐकलोंहे. अत्तच काळांत उपराठ जालाहे. सून लोक॑ सासूंला सळीवतात॑.
saLivaNeसळिवणे.vi.to rankle.मनाला तंटा वाटणे.
salwaar kameezसलवार-कमीज़.n. salwar-kameez, a type of dress worn by women.सलवार-कमीज़.
sama~सम.adj.equal.तुल्य.
sama~सम.adj.like.सार्ख.
sama~सम.adj.similar.सार्ख.
sama~सम.adj.identical.सार्ख.
samaachaarसमाचार.n.news.वार्ता. विवर॑. विषय.
samaachaar pathra~समाचार पत्र.n.news paper.वार्ता पत्र.
samaadhaanसमाधान.n.pacification.मनाच॑ शांति.
samaadhaanसमाधान.n.contentment.तृप्ति.

No comments:

Post a Comment