| .Words (using Phonetic Key) | In DM script | Meaning in English | Meanings, phonetic variations & morphes in DM | Illustrative sentences using the word | Remarks & Notes |
| thaaD | ताड.n. | the palmyra tree. | ताडाच झाड. ताडीच झाड. | पाऊस उणे पडाच ठिकाणी नारळीच झाडापक्षा ताडाच झाड जास्ती असल॑. | |
| thaaDee | ताडी.n. | toddy. an intoxicating drink made from extract of palmyra tree. | ताडांतून केलते नशाच मद्य. | प्रति वर्षीन ताडीच व्यापार कराला म्हणून कॉन्ट्राक्टर लोकांस॑ द्याच अनुमतींतून सरकार कोटान-कोटी रुपे संपादन करतात॑ अणी तजमळे ताडी विरुद्ध नियम कद्दीन आणिवनात॑ म्हणून लोकांस कळल॑. | |
| thaaDeech jhaaD | ताडीच झाड.n. | palmyra tree. | पनै-मरम (Tamil). | (1) ताडीच झाडांतून "टोडी" काढाच विना तजांतून नुंग॑ पणीं मिळते. (2) ताडीच झाडाच खाले बसून दूध पीलतर॑, लोके पातेदेनाते. "टोडी" पीतो म्हणींगतील॑. | |
| thaaDpathra~ | ताडपत्र.n. | palmyra leaf used for writing. | ताळिपत्र. लिव्हाला उपयोग कराच ताडाच पान. | ताडपत्रांत लिव्हलते जुने जुने ग्रंथ अग्गीन तंबड॑ कापडांत गुंडाळून ठिवलतर॑ किडाच उपद्रव नाहीस्क असल॑. | In earlier times ताडपत्र was used extensively for writing with a metal stylus. |
| thaajaa | ताजा.adj. | fresh. | नव॑. | | |
| thaak | ताक.n. | buttermilk. | दहींत॑ पाणी घालून/मिळिवून कराच एक नित्तळ पानीय॑. | उन्हाळाच दिवसी ताकांत हिंग घालून नाहीतर॑, करेपाक कापून घालून पीयाला बेष असल॑. | |
| thaakath | ताकत.n. | strength to resist. | विरोध कराच शक्ति. | | |
| thaakpaaNee | ताकपाणी.fig. | a poor man's subsistence food. | गरीबांच उपजीवनाच जेवण॑. | रिटैर होताना याच पैसे पूराईं व्यापारांत घालून नष्ट झालतर॑, नंतर॑ ताकपाणीला वाट नाहीस्क॑ होऊन जाईल॑. | |
| thaakpaaNee | ताकपाणी.fig. | a very simple meal. | एक फार साधारण जेवण॑. | तुम्ही गांवांत॑ राहजोरी अम्च घरांत॑ जेवाला येऊया. प्रमाद होऊन काहीं मिळना तरीन ताकपाणी मिळेल॑. | |
| thaaL ghaalNe | ताळ घालणे.id. | sycophancy | मस्का बडिवणे. | तो तज व॑रला आफीसराच ताळ घालणार मनुष. तज स्वंत विचार असलतरपणीं तला सांगाला धैर्य असना. | |
| thaalaa | ताला.n. | lock. | किलुप. | | |
| thaaLampoo | ताळंपू.n. | screw pine flower. | केवडा. केवडाच फुल॑. केतकीच फूल॑. | ताळंपूच झाड असाच ठिकाणि सर्प/सरप येईल म्हणून सांगणे आहे. | from Tamil. |
| thaaLe~ | ताळ॑.n. | musical beat or time. | संगीताच ताळ. | | ताल in sm. |
| thaaLe~ | ताळ॑.n. | clap. | तळहात मारून शब्द करणे. | | टाळी in sm. |
| thaaLipathra~ | ताळिपत्र.n. | palmyra leaf used for writing. | ताळी. ताडपत्र. लिव्हाला उपयोग कराच ताडाच पान. | | |
| thaalmeL | ताळमेळ.n. | music played in synchrony with an event. | एक कार्यक्रमाला अनुसार वाजिवाच वाद्य. | अम्च॑ कॉलेजांत हे वर्ष झालते वार्षिक उत्सवांत आधुनिक वाद्य-गोष्टी अणी कर्नाटक संगीताच वाद्य-गोष्टी हे दोनीन मिळिवून करलते ताळमेळ फार बेष होत॑. | |
| thaalook | तालूक.n. | sub-division of a District. | जिल्लाच एक भाग. तालुका. | | |
| thaalukaa | तालुका.n. | sub-division of a District. | जिल्लाच एक भाग. तालूक. | साधारण होऊन एक जिल्लांत चार पांच तालुका तरीन असल॑. | |
| thaambe | तांबे.n. | copper. | ताम्र. तांबूसा. | तांबे, सोन॑ अणी रुपे हे तीनीन रसायनशास्त्रांत एकच वर्गाच आहे. | |
| thaambe | तांबे.n. | a round and short water jug. | चोंबु (Tamil). पाणी काढाला/ठिवाला उपयोग कराच एक ल्हान पा. | अगाऊच काळांत नाहणींत आंघोळी कराला तांबे वापरत होत, पण हे काळांत प्ळास्टिकाच मग वापरतात॑. | तांब्या in sm. |
| thaambool | तांबूल.n. | betel leaves, betelnuts, lime and coconuts offered to guests at functions. | सणाच दिवस आलते लोकांस॑ विडाच पान, सुपारी, चुन्ना, नारळे हे तवढीन द्याच॑. | कोणाचतरीन वराडाला गेलतर॑ पर्तून येताना तांबूल काढींगनास्क॑ येताने म्हण्तील॑. | |
| thaambool | तांबूल.n. | betel leaf with betelnut and lime ready for chewing. | विडा. बीडा. | दिवसोडी तांबूल खायाच दंडक असणारांच दांत काळ॑ अस्त॑ अणी काय करलतरीन ते डाग जाईना. | |
| thaamboosaa | तांबूसा.n. | copper. | तांम्र. तांबे. | | |
| thaamra~ | ताम्र.n. | copper. | तांबे. तांबूसा. | ताम्राच लोटांत पाणी पीलतर॑ आंगाला चोक्कोट म्हणतात॑. | |
| thaan | तान.n. | thirst. | जीव्हाळा. पाणीच दाह. | पाणी मिळनाते समय तान वाटनास्क॑ असाला चाहा (चाय) पीलतर॑ थोडक आश्वास येईल. | तहान/तान्ह in sm. |
| thaanDav | तांडव.n. | cosmic dance of Siva. | शिवाच नृत्य. | | |
| thaanDav | तांडव.n. | a robust dance, normally done by male dancers. | साधारण होऊन दाद्ग्ये कराच एक जोर नृत्य. | शिवाच तांडव नृत्य हे ब्रह्मांडाच उत्भव अणी नाश हे दाखिवाच म्हणून सांगतात॑. | |
| thaandooL | तांदूळ.n. | rice. | साळीच दाणा. | कस॑ भारताच उत्तर भागांत गहूं जास्ती खातातकी, तस॑ दक्षिणांत असणार तांदूळ जास्ती वापरतात॑. | |
| thaanth | तांत.n. | metal wire. | तंती (Tamil). कांब. | अमेरिकाला गेलांतरून मी मझ॑ लोंकाच घराच मागेपटीस कापड वाळिवाला म्झणून दोन तांत बांधलों. | तांत/तंतू in sm. |
| thaanth | तांत.n. | telegram. | तंती (Tamil). | वराडालकी मुंजालकी जायाला होईनातर॑, जुने काळांत लोके तांत पाठिवून त्यंच आशीर्वाद देत होते. पण, हे काळांत ई-मेल पाठिवून विषय संपिवूनटाकतात॑. | |
| thaanthrik | तांत्रिक.adj. | relating to thanthra. | तंत्राला संबंध असाच॑. | यजुरवेदांत तांत्रिकाच विषीन विशद होऊन देलाहे. | |
| thaanthrik | तांत्रिक.adj. | occult. | मंत्रतंत्र. | अर्धरात्री स्मशानांत बसून तांत्रिक शास्त्र अभ्यास करलतर॑ शक्ती वाढल म्हणतात॑. | |
| thaanthrik | तांत्रिक.adj. | a person practicing the occult. | मंत्रतंत्र अभ्यास करणार. | हे जवळ॑ न्यूस-पेपरांत वाचलों, एक चुम्मण पोरीच मृत्यूच कारण एक तांत्रिक होता म्हणून. निधी हुडकाला मंत्र-तंत्र प्रयोग करून नरबली द्या करतां ते पोरीला वध करला म्हण॑. | |
| thaap | ताप.n. | heat. | उष्ण. ऊन. | ग्रीष्म ऋतूच वेळी डेल्हींत सोसाला होईनाते एवढ॑ ताप असल॑. | |
| thaap | ताप.n. | temperature on account of fever. | जेरा मुळे याच आंगाच ताप. | लेंकरांस जेर (जर) आलतर॑ ताप उदंड जास्ती दाखिवल॑ तरीन ते लोक्कुर उत्तरून पणीन जाईल॑. | |
| thaapaa | तापा.n. | latch. bolt. | कोंडि. कडी. | | from Tamil. |
| thaapaDNe | तापडणे.vt. | to pat gently. | थापडणे. थापटणे. तळहात हळ्ळु लागिवणे | पळा-पळी खेळत अस्ताना खाले पडून घाव लागींगून मझ नातू रडत मझकडे आला. नंखर॑ तापडून देलाव॑र रडणे राह्ते केला. | थापडणे/थापटणे in sm. |
| thaapaNe | तापणें.vi. | to become hot. | ऊन होणे. | | |
| thaapathraya~ | तापत्रय.n. | sufferings. | कष्टि भोगणे. | त्यांस॑ उदंड/उजंड वर्षापसून डयबीटिस आहेतरीन वेळा-वेळी औषध/ओखद घ्याकरतां अत्ता पतोरी काहीं तापत्रय झालनाही. | the literal meaning being, "three types of ताप or sufferings". तीन प्रकारच॑ ताप म्हणजे देहाच॑, देवाला संबंध झालते अणी भौतिक (physical). |
| thaapivaNe | तापिवणे.vt. | to heat. | ऊन करणे. | पाणी बेष तापिवून हिंस पाणी घालून विसण करून आंघोळी करलतर॑ बेष असल॑. | तापवणे in sm. |
| thaar | तार.n. | metal wire. | तांत. तंती (Tamil). | | |
| thaar | तार.n. | telegram. | तांत. तंती (Tamil). | | |
| thaaraa | तारा.n. | star | नक्षत्र. | | |
| thaarathamya~ | तारतम्य.n. | evaluating on a comparable scale. discernment. | एकाच बरोर अण्कि एकाच गुण॑ पाह्णे. | मध्व संप्रदायांत तारतम्य सिद्धांताला भरून प्रामाण्य आहे. हे तारतम्या प्रकार नारायणाच नंतर॑ लक्षीदेवी, तज नंतर॑, मुख्यप्राणा अस॑ आहे. | |
| thaareekh | तारीख.n. | date. | दिवस. | | |
| thaaruNya~ | तारुण्य.n. | youth. | यौवन॑. | | |
| thaasaNe | तासणे.vt. | to file cut or sharpen with a serrated blade, adze etc. | तासणी वाटे नीट करणे. | | |
| thaasiNee | तासणी.n. | an adze. a filing or sawing instrument, used by carpenters etc. | सुतार लोक उपयोग कराच एक उपकरण. | | |
| thaaT | ताट.n. | dining plate. | जेवाच ताट. | घरांत जेवताना ताटांत जेवतों तरीन, बाह्येर कोठ तरीन जेवताना केळीच पानांत जेवालच मला अवडल॑. | |
| thaaT | ताट.n. | plate. | ताट. | कढिवलते पाणीच पात्र ताटांत झांकून ठिवल नाहीतर॑, तजांत काय तरीन पडूया. | |
| thaathobaa | तातोबा.n. | grandfather. | आजोबा. आजा. | | adaptation akin to आजोबा, from the Tamil word ताता (grandfather). |
| thaathparya~ | तात्पर्य.n. | inclination or interest or desire (to do a thing). | (कायतरीन कराला असाच) उद्देश. | गाम गाम हिंडून व्यापाराच काम कराला तला तात्पर्य असलतर मात्र ते कामाला मिळाला सांग. हिंडाच कामाला तात्पर्य नाहीतर॑ उगे असणेच चोक्कोट. | |
| thaavaNe | तावणे.vt. | to heat (a liquid). | (द्रव्य) ऊन करणे. पोळिवणे. | दूध तावाला ठिवूनटाकून इकडे तिकडे वेगळ॑ कायकी करत असताना ते व॑र उतून येऊन चूलाच विस्तू भिजूनगेल॑. | |
| thabalaa | तबला.n. | a type of percussion musical instrument. | एक रीती ढोळ. | प्रसिद्ध विद्वान अल्ला राखा सितार विद्वान रविशंकराच बरोर तबला वाजिवत होते. | |
| thaDaag | तडाग.n. | lake. | सरोवर. एरी (Tamil). पाणीच कुंड. | भारतांत॑ थोर-थोर नदी अणी पर्वत आग्गीन आहेतरीन, थोर तडाग नाही. | |
| thaDakNe | तडकणे.vi. | to trip over. to stumble. | पांय अडकून पडणे. | वाटेंत पडलसाच थोर धोंडा सरकिवून ठिवल नाहीतर॑ कोणतरीन तडकून पडतील॑. | |
| thaDakNe | तडकणे.vt. | to block. | अडव॑ करिवणे. | मोट्ठ॑-मोट्ठ॑ "डॅम" बांधून नदीच पाणी तडकून ठिवून नंतर॑ कालवा वाटी कृषीला उपयोग करणेकी, "एलेक्ट्रिसिटी" उत्पन्न करणेकी सध्याला बर वाटेलतरीन, जातां-जातां असल॑ काम प्रकृतीला फार नाश करल॑ म्हण्याचांत॑ थोडकपणीं संदेह नाही. | |
| thaDakoon paDNe | तडकून पडणे.vt. | to stumble and fall. | लंबडून पडणे. पांय अडकून पडणे. | अम्च देशांत पोणावांटा बीद॑ उमाट-बधकळ असते. पाह्यिंगून चालल॑ नाहीतर॑ अम्ही तडकून पडओं. | |
| thaDakoon piDakoon | तडकून-पिडकून.fig. | to stumble along through blunder after blunder. | चूकाव॑र चूक करूनतरीन सांभाळींगून जाणे. | मंद-बुद्धीच पोर झालते-करतां वाचणेंत तो षानपण॑ काहीं दाखिवला नाहीतरीन, तडकून-पिडकून कसकी परीक्षा जिंत्तोनटाकला. | |
| thaddi | तद्दि.n. | that day. | ते दिवसी. | मझ॑ जामाई (जावांई) वराडाच नंतर पह्यिलंदा अम्च घराला येत होते. तद्दि म्हणताना एकदम पाऊस-पाणी होत॑ अणी मझान॑ एरपोर्टाला जायाला झाल नाही. | |
| thaddi thaddi | तद्दि-तद्दि.n. | on those respective days. | ते ते दिवसी. | परीक्षांत बेष करणार लेंकरे अग्ग्यासांकडीन एक चोक्कोट गुण आहे. साळेंत तद्दि-तद्दि शिकिवाच पाठ नंतरशाला ठिवनास्क॑ तद्दि-तद्दीच अभ्यास करूनटाकतील॑. | |
| thaddiche~ thaddiche~ | तद्दिच॑-तद्दिच॑.adj. | relating to those respective days. | ते ते दिवसाला संबंध झालते. तद्दि-तद्दीच॑. | (1) तो पोर वाचणांत॑ फार शाणा/ षाणा म्हणून ऐकलों. विचारतान कळ्ले, साळेंत॑ शिकिवाच तद्दिच॑-तद्दिच॑ पाठ तद्दि-तद्दि वाचून मनांत॑ कराच दंडक तला आहे म्हणून. (2) बॅकांत तद्दी-तद्दीच॑ एक्कौंट/ इषोब त्येनी तेच दिवसीच॑ 'टेली' करून त्येंच वरला आफीसराकडे पाठिवामते पडते. | |
| thadmaarNe | तडमारणे.vt. | to become jittery. to become nervous. | धैर्य उणे होणे. धैर्य उणे होऊन कांपणे. | सांगाच विषय खर॑ असलतर॑ गोष्टि सुलभान तोंडांत्सून बाहेर येईल. तेच लटक सांगताना कोण असलतरीं तडमारतील॑. | from Tamil. |
| thadroopa~ | तद्रूप.n. | of identical form. | सद्रूप. एकसार्खल॑ रूपाच॑. एकसार्खल॑ आकाराच॑. | समाजवादी पार्टीच॑ मुलायसिंघ यादवाच॑ लोंक अखिलेश यादव तद्रूप तजस्कच॑ आहे. | |
| thagaD | तगड.n. | metal sheet. | धातूंत॑ / लोहेंत केलते पत्तल साधन॑. तगट. | (1) जुने काळास्क॑ अत्ता अग्गीन छप्पराच व॑र कवल घालणे नाही. तज बद्दिल कवलाच आकारांतच तगडांत॑ केलते साधन घालतात॑. (2) अगाऊच काळांत येत होतते मोटर कारांच तगड दांडग जाड होते. पण, अत्ता याच कारांत तगट फार पत्तळ असते अणी त्यामळे सुलभांत॑/सुलुभान पोंचा पडते. | |
| thagaT | तगट.n. | metal sheet. | धातूंत॑ / लोहेंत केलते पत्तल साधन॑. तगड. | | |
| thahaseel | तहसील.n. | sub-division of a District. | तहशील. जिल्लाच एक भाग. | एक एक जिल्लांतीन तीन चार तहशील असल॑. | |
| thahaseeldaar | तहसीलदार.n. | official in charge of a thahshil. | तहशीलदार. तहसीलाच अधिकारि. | भरून लांच घेतो म्हणून अम्च॑ तहशीलदाराला बदलिवूनटाकले, पण नव॑ म्हणून आलतो तजपक्षा भरून लांच घेतो म्हणून ऐकलों. | |
| thahasheel | तहशील.n. | sub-division of a District. | तहसील. जिल्लाच एक भाग. | | |
| thahasheeldaar | तहशीलदार.n. | official in charge of a thahshil. | तहसीलदार. तहसीलाच अधिकारि. | | |
| thaila~ | तैल.n. | ayurvedic oil. | आयुर्वेदाच तेल. | आयुर्वेद औषदाच कोण्त तैलहीं चोक्कोट वासाच असत॑. | |
| thaila~ | तैल.n. | oil. | तेल. | कुत्तालम, होगेनेक्कल असलते ठिकाणी आंग पूरा तैल लावींगून व॑रून पडाच नदीच पाणींत स्नान करालकी, नाही नुस्त मालीश करालकी आलते भरून लोके गुंप गुंडालींगून ओठाकलसाच पाव्हूया. | |
| thaje~ | तज.pron. | his. | ते मनुषाला संबंध झालते. | | त्याचा in sm. |
| thaje~ | तज.pron. | its. | ते वस्तूला संबंध झालते. | | त्याचा in sm. |
| thaje~ thaje~ | तज-तज.adj. | belonging to each of those persons respectively (used in second person singular). | अमुक-अमुक मनुषाच॑ (एकवचन॑ प्रयोग). | तज-तज काम तो-तोच करींगाम॑. वेगळ॑ कोणीन सहायाला येईनात. | |
| thakkaaLi | तक्काळि.n. | tomato. | संपाकाला उपयोग कराच एक फळ. | दक्षिण-अमेरिका मूल-झाड तक्काळीला पाव्हून यूरोपाच लोके ते एक विष फल म्हणींगट्ले. नंतरच कळ्ळ॑ ते एक चोक्कोट भाजी म्हणून. | from Tamil. |
| thakraar | तकरार.n. | dispute. an issue. controversy. | विवाद. | शेदारल॑ घरचाच॑ बांधोटी थोड पुढे आलतरीन उगच कसाला तकरार म्हणून मझ मित्र त्यंच विरोध केल॑ नाही. | |
| thala~ | तल.n. | surface. | तळ. | | |
| thalaa | तला.pron. | for him. | अमुक मनुषाला. | मी तुला देलते दोन हदार रुपेंत एक हदार तला दे अणी एक हदार तू ठींग. | |
| thalaa | तला.pron. | for that. | ते करतां. | सौकर्य असलतर॑ मात्र मला येऊन पाह्यलतर॑ पुरे, तला म्हणून येणे नोको. | |
| thalaa thalaa | तला-तला.pron. | for each of them respectively. | अमुक अमुक वस्तूला/कार्याला. | तला-तला म्हणून देलते पैसे ते-ते कार्याला मात्र खर्च करलतर॑ पुरे. एकालेक चुकून खर्च करलतर॑, नंतर॑ गोंधळ होऊनजाईल॑. | |
| thalaa thalaa | तला-तला.pron. | for each of those persons respectively (used in second person singular). | अमुक अमुक मनुषाला (एकवचन॑). | तला-तला म्हणून प्रत्येक प्रत्येक सौकर्य अम्हास कराला झाल नाही. असाच सौकर्यांत कसतरीन समाळींगून जायाला सांग त्यास॑. | |
| thaLahaath | तळहात.n. | palm of the hand. | मूठाच आंतल भाग. | एकेक मनुषालीन तळहातांतल॑ रेखा वेगळ॑ वेगळ॑ अस्त॑. | |
| thaLahaathaach ghaavaalaa (phoDaalaa) arsaa kasaalaa | तळहाताच घावाला (फोडाला) अरसा कसाला ?.say. | a saying implying " why look for a reason, excuse or alibi when the fault is obvious". | "चूक व्यक्त होऊन दिसताना कसाला कारण हुडुकाम॑ ", हे अर्थाच एक म्हण॑. | | the literal meaning being, "why need a mirror to look at the injury in your palm ?" |
| thaLahaathaach var raag bhogoon dhuvanaaska~ gelaa mhaNe~ | तळहाताच वर राग भोगून धुवनास्क॑ गेला म्हणे.say. | a saying implying "getting away from responsibility by citing some lame excuse". | "जवाबदारींतून चुकींगाला संबंध नाहीते कारण सांगणे" हे अर्थाच एक म्हण॑. | | the literal meaning being, "getting away without washing your hands because of anger against your palms". |
| ThaLapaa*y | तळपांय.n. | sole of foot. | पायेंच॑ आंतलभाग. | डयबीटिस असणार लोके तळपांयांत "कॉर्न" येईनास्क॑ पाह्यींगाम॑. कां म्हणजे, नंतर॑ ते व्रण होऊन गँगरीन झालतर॑ पांय कापामते पडूनजाईल॑. | तळपाय in sm. |
| ThaLNe | तळणे.vt. | to fry (in oil, ghee etc.). | तेलांत॑ नाहीतर तूपांत॑ तळून तय्यार करणे. | अर्ध वाळलते लाह्येंच वड्या तळाच पुढे तसच कच्चा असतानच खायाला रूच असल॑. | |
| thalwaar | तलवार.n. | sword. | कत्ति (Tamil). | | |
| thamaashaa | तमाशा.n. | fun. | मजा. | उगे तमाशाला बोललों तरीन, मझ॑ बोलणे ऐकून तला फार राग आल॑. | |
| thamaashaa | तमाशा.n. | joke. | हास्याच एक ल्हान बोली. | कुष्वंत सिंगाच तमाशा पुस्तकांत सांता-बांता यांचव॑र भरून तमाशा खाणी आहे. | |
| thamaashaa | तमाशा.n. | ridicule. | मष्किरी. | अम्च॑ पट्णांत असाच साळेला खेडे गामांतून नव॑ होऊन आलते पोराला कोणीं तमाशा करलर॑ दंड मिळल म्हणून साळेच मुख्य पंतोजी अग्गिदनासीन कळिवले. | |
| thamas | तमस.n. | the last of the three Gunas (characteristics). | तीन गुणांत॑ शेवटीच गुणे. | तमस गुण जास्ती असणारांस क्रोद (राग), अहंकार, असूया, आळस असलते नीच स्वभाव भरून असल॑. | |
| thambaakoo | तंबाकू.n. | tobacco. | पोगे एले (Tamil). | तंबाकू वापरलतर॑ कॅन्सर येईल म्हणून सूचना प्रती सिगरेट डब्बांतीन असाम॑ म्हणून सरकाराच नियम आहे. | तंबाखू/तंबाकू in sm. |
| thambaDakaapoos | तंबडकापूस.n. | hibiscus flower. | जास्वंद. जस्वंदीच फूल. रक्तकापूस. दासवाला (Kannada). | | |
| thambDe~ | तंबड॑.n. | red. | एक रंग. | दक्षिण अमेरिका भूखंडांत॑ पह्यिलंदा टोमॅटो पंडूला पाह्यलते यूरोपाच लोके तज तंबड रंग पाव्हून ते एक विष फळ म्हणींगट्ले. | तांबडा in sm. |
| thambeeTH | तंबीठ .n. | a preparation made of flours and spices used in pooja as base for wicks. | पूजाच वात (बत्ति) ठिवाला कराच पीटाच पदार्थ. | नागपंचमी सणाच दिवसी नागराजाच पूजाला तंबीठाच आरती करणे आहे. | तपीठ in sm. |
| thambooraa | तंबूरा.n. | a stringed musical instrument. | तंपूरा. तांताच एक रीताच संगीताच वाद्य. | | तंबोरा/तंबुरी/तंबुरा in sm. |
| thamhaa | तम्हा.adv. | then. | तम्मा. ते वेळ. | नवराच जातक दाखिवाला जोत्स्याकडे गेलास्की, तम्हा काय झाल॑ ? | तेव्हा in sm. |
| thamhaa paryanth | तम्हापर्यंत.adv. | till then. | तम्मापर्यंत. ते पर्यंत. | मी तिकडे येयाला अण्कीन थोडक वेळ होईल. तम्हापर्यंतीन तू तिकडेच थांबशीलका ? | |
| thamhaa thamhaa | तम्हा-तम्हा.adv. | as and when. | तम्मा-तम्मा. एक एक होत असतानच॑. | मी तुला सांगिट्लते अग्गीन तम्हा-तम्हा केलसाम॑. अत्ता काय कराला जातोस ? | |
| thamhaa thamhaa | तम्हा-तम्हा.adv. | then and there. | तम्मा-तम्मा. एक-एक होत असतानच॑. | मान-मर्यादा नाहीस्क॑ तज तोंडांतून अग्गीन ऐकत बसल्होतासकी, तम्हा-तम्हा पर्तून देणेचकी, कां उगे बसल्होतास॑ ? | |
| thamhaa thamhaa | तम्हा-तम्हा.adv. | at periodic intervals. | तम्मा-तम्मा. वेळा-वेळी. | अवघड पोरास्क॑ हिंडत आहे तो. तम्मा-तम्मा बुद्ध सांगट्लतरच बरोरल॑ वाटेला येईल॑ म्हणून तज बापाकडे सांगिट्लों. | |
| thamhaach | तम्हाच॑.adv. | a while ago. | तम्माच॑. थोड वेळाच पुढे. | तम्हाच सांगट्लों तुला, तला सहाय करून एक उपयोगीन नाही म्हणून. ऐकलास नाही, अत्ता अनुभव करामतेच. | |
| thamhaach | तम्हाच॑.adv. | just then. | तम्माच॑. ते वेळांतच॑. | मी तिकडे जाऊन पावलोंकी, तम्हाच तो पणीन तिकडे आलते. | |
| thamhaapasoon | तम्हापसून.adv. | from then on. | तम्मापसून. ते वेळ पसून. | अत्ता दहा बडिवत आहे. सहा घंटेलाच अग्गिदनीन घराला गेलेकी. तम्हापसून इकड बसून काय करत आहेस तू ? | |
| thammaa | तम्मा.adv. | then. | तम्हा. ते वेळ. | तू दोन वाराच पुढे चेन्नैला गेलास्की, तम्मा काय झाल॑ ? | तेव्हा in sm. |
| thammaa paryanth | तम्मापर्यंत.adv. | till then. | तम्हापर्यंत. ते पर्यंत. | सिनिमा आरंभ होयाला दोन घंटे झालकी, तम्मापर्यंतीन तू काय करत होतास॑ ? | |
| thammaa thammaa | तम्मा-तम्मा.adv. | as and when. | तम्हा-तम्हा. एक एक होत असतानच॑. | साळेंत शिकिवाच पाठ अग्गीन तम्मा-तम्मा अभ्यास करलतर॑, शेवटीच परीक्षाच वाचणे सुलूभ होईल. | |
| thammaa thammaa | तम्मा-तम्मा.adv. | then and there. | तम्हा-तम्हा. एक-एक होत असतानच॑. | विषय नाहीस्क॑ तुला तो उणे सांगताना कां उगे बसल्होतास॑ ? अत्ता रडून प्रयोजन नाही. तम्मा-तम्मा बरोरल॑ उत्तर देलसाम॑. | |
| thammaa thammaa | तम्मा-तम्मा.adv. | at periodic intervals. | तम्हा-तम्हा. वेळा-वेळी. | तम्मा-तम्मा तला ढकळत असाम॑. नाहीतर॑ काय कामीन तो करना. | |
| thammaach | तम्माच॑.adv. | a while ago. | तम्हाच॑. थोड वेळाच पुढे. | तो तम्माच पर्तून गेला. अण्की इकडे राखून होठाकून प्रयोजन काहीं नाही. | |
| thammaach | तम्माच॑.adv. | just then. | तम्हाच॑. ते वेळांतेच॑. | उदंड वेळ झालकी म्हणून मी पळून-पळून तिकडे जाऊन पावताना तीन घंटे झाल्होत॑. पण, तम्माच तो पणीन तिकड आलते ! | |
| thammaapasoon | तम्मापसून.adv. | from then on. | तम्हापसून. ते वेळ पसून. | तम्मापसून मी इकडेच होतों. तू ययाला कां एवढ॑ वेळ झाल॑ ? | |
| thampooraa | तंपूरा.n. | a stringed musical instrument. | तंबूरा. तांताच एक रीताच संगीताच वाद्य. | | तंबोरा/तंबुरी/तंबुरा in sm. |
| thanhaach | तम्हाच॑.adv. | just then. | तम्माच॑. ते वेळांतच॑. | | |
| thanjaavoor maraaTHee | तंजावूर मराठी.n. | a dialect of Marathi spoken by the descendents of Maharashtrians who had migrated to Southern parts of India, in particular, to Thanjavur. | महाराष्ट्रांतून दक्षिणाकडे, प्रत्येक होऊन, तंजावूराला प्रवास करून तिकडच स्थिर वास केलते लोकांच भाषा. हे मराठीच एक उप-भाषा आहे. | | |
| thanTaa | तंटा.n. | mischief. trouble. | उपद्रव. नच्च. | मला तू सहाय करणे नोको, तंटा करनास्क॑ असलतर॑ पुरे. | |
| thanthra~ | तंत्र.n. | technique. | कराच विध॑. | अमेरिकाच रैट भाऊंडे हेनीच विमान उडिवाच तंत्र पह्यिल-पह्यिल॑ करून दाखिवलते. | |
| thapa~ | तप.n. | penance. | तपस. तपस्या. | | |
| thapaal | तपाल.n. | mail. post. | कागदपत्र. | लोके इन्टरनेटांत ई-मेल पाठिवला आरंभ केलानंतर॑ तपाल वाटी कागद पाठिवणे उदंड उणे झालाहे. | टपाल in sm. |
| thapas | तपस.n. | penance. | तपस्या. तप. | साधारण मनुषाला अर्ध घंटा एक ठिकाणी बसून ध्यान कराला होत नाही. ऋषी-मुनी वर्षोंन-वर्ष कस तपस करत होतेकी, ते आश्चर्याच॑ विषयच॑. | |
| thapasvee | तपस्वी.n. | an ascetic. | योगी. | | |
| thapasyaa | तपस्या.n. | penance. | तपस. तप. | | |
| thapelaa | तपेला.n. | a small round shaped metal container. | तप्पेला. एक ल्हान पात्र. | सीसेच (शीशेच) तपेलांत कराच साराला तजच प्रत्येक रूच असल॑. | तपेली in sm. |
| thapobaL | तपोबळ.n. | power acquired through penance. | तपस करून सिद्ध झालते बळ॑. | तपोबळांत सिद्ध केलते शक्ती प्रयोग करून विश्वामित्र महर्षी त्रिशंकु महाराजाला जीव समेत स्वर्गलोकाला पाठिवाला केलते प्रयत्न विफल झाल॑. | |
| thapovan | तपोवन.n. | hermitage in a forest. | सन्यासींच राणांतल॑ कुटीर. | श्रीक्रिष्णा अणी बलरामा संदीपनी ऋषीच तपोवनांत त्यंच ब्रह्मचार्याच वेळी होते. | |
| thappelaa | तप्पेला.n. | a small round shaped metal container. | तपेला. एक ल्हान पात्र. | अगाऊच काळांत संपाक घरांत तप्पेल-तप्पेल पाणी संपाकाला करतां आडांत्सूंन शेंदून ठिवलास्तील. | तपेली in sm. |
| thar | तर.adv. | if that is so. if that be the case. then, in that case. | तस॑ असलतर॑. | (1) तुला होईल तर॑, अण्कीन एकदपा मला पाह्याला येताना एक लॅप-टोप कंप्यूटर आणशीलका ? (2) गाडींतून उतरतांतरून मझ नातू मला भेटींगून "आजा" म्हणून घट्टि वरडला. (3) हे उक्काडा/ऊब मला सोसाला होत नाही. घर जावून पावलांतरून मी हिंस॑ पाणींत॑ आंघोळी कराला जातों. | |
| tharaathara~ | तरातर॑.adj. | of different varieties. | वेगळ-वेगळ दिनसाच (जिनसाच). तर॑-तर॑. | खेडे गामांत होयाच संतेला गेलतर॑ ग्रामप्रदेशांत राह्याच लोकांस पह्जेते तरातर सामग्री अग्गीन पाव्हूया. | |
| tharangaNe | तरंगणे.vi. | to float (in a liquid). | (पाणींत॑/द्रव्यांत) बुडनास्क असणे. | पंजाबी लोक॑ संपाकांत॑ फ़ार तेल वापारतात. त्यंच भाजि तेलांत तसच तरंगत आस्त॑. | |
| tharbooj | तर्बूज.n. | musk melon. | तरबूज. दर्बूज़. दरबूज़. खरबूज़. खर्बूज. | अगाऊच काळांत उन्हाळाच समय मत्र तर्बूजाच पंडू येत होत॑, पण अत्ता अग्गीन वर्ष पूरा मिळत अस्त॑. | |
| thare~ | तर॑.n. | a manner. | रीती. | तज चोक्कोटालाच कोण्त उपदेश देलों म्हणजेनीं तज विरुद्धच तो केम्हाहीं करल॑. विचित्र तराच मनुष तो. | तर्हा in sm. |
| thare~ | तर॑.n. | type. sort. | विध॑ | कॉफीच बीं दोन तराच आहे. एक चपटा अणी एक सगळ॑ आकाराच. | तर्हा in sm. |
| thare~ thare~ | तर॑ तर॑.n. | different types. | तरातर॑. विध-विध॑. वेगळ॑-वेगळ॑ तराच॑/रीतीच॑. | अम्ही लेकरे अस्ताना दीपावळीच समय अम्च॑ बापा दहा रुपेला पट्टाकी घेईंगून येतील॑. ते काळांत दहा रुपे म्हणजे थोर. शब्दाच, फूलाच अस॑ भरून तर॑-तर॑ पट्टाकी दहा रुपेला मइळत होत॑ ते काळांत॑. | |
| thareen | तरीं.adv. | still. yet. nevertheless. even then. | (झाल॑) तरीं. | तुज चोक्कोटालाच सांगतों तरीं, बरोर योचना करून हे विषय पुढे काढींगून जा. मी ते वेळी इकडे असना. | तरी/तरीपण in sm. |
| tharjumaa | तर्जुमा.n. | translation. | एक भाषांतून वेगळ॑ एक भाषांत॑ परिवर्तन करणे. भाषांतर. अनुवाद. | रबीन्द्रनाथ ठागोराला त्यंच गीतांजलीच इंग्ळीष तर्जुमाला नोबल पुरस्कार मिळ्ळ॑. | |
| thark | तर्क.n. | debate. | चर्चा. | साळेंच मध्ये होयाच क्विज़ अणी तर्काच पोटींत अमच॑ साळेला पह्यिलच॑ स्थान मिळूनदे म्हणून अम्ही तीघे पोरांस॑ तर्क कराच अभ्यास भरून देत होते, | |
| thark | तर्क.n. | arguments. | वाद. वाग्वाद॑. | बरोर तर्क कराला कळनाते वकीलाकडे अम्च॑ केस देलसताने. अत्ता काहीं कराला होईना. | |
| tharkajnyaana~ | तर्कज्ञान॑.n. | rational wisdom. | तर्कबुद्धी. | | |
| tharkashaasthra~ | तर्कशास्त्र.n. | logic. | युक्तीवाद॑. | पुरातन एथन्स पट्णाच महान व्यक्ती सोक्रटीस तर्कशास्त्रांत थोर पांडित्य घेटलतेनी होते. | |
| tharoon | तरूं.decl. | a declension of तर. | तराच विकार गोष्ट. तरून. | बंडींतून उतरतांतरूं कोठसूनकी एक कुत्र येऊन मला चावल॑. | |
| tharpaD | तरपड.n. | shaken by distress, pain etc. | कष्टाच अवस्था भोगणे. | हे वर्ष अग्नि नक्षत्राच दिवसी मी चेन्नैंत॑ जाऊन सांपडींगटलों. तिकडल॑ भयंकर ऊबांत॑ मी तरपडून गेलों. | तडपड/तरफड in sm. |
| tharpaD | तरपड.n. | fretting and fuming. | अवस्था भोगणे | | तडपड/तरफड in sm. |
| tharpaDNe | तरपडणे.vi. | to be shaken by distress, pain etc. | मनाला शांती नाहीस्क॑ अस्वस्था भोगणे. | | तडफडणे/तरफडणे in sm. |
| tharpaN | तर्पण.n. | oblation to departed souls. | पितृलोकांस॑ द्याच श्राद्धाच एक विधी. | चटकश्राद्ध कराला सौकर्य नाहीते कित्येकदने नुस्त तर्पण देऊनटाकणे आहे. | |
| tharthar karNe | तरतर करणे.vt. | to act feverishly. to act under nervous excitement. | आतर भोगणे | मझ लोंक कोठ गेलतरीन तरतर करतो. तला स्वस्थ एक ठिकाणी बसाला होईना. | तरतरी in sm means quickness, briskness, liveliness, sharpness, smartness, eagerness etc. |
| tharuN | तरुण.adj. | youthful. young. | यौवन॑. | | |
| tharuNee | तरुणी.adj. | woman in her youth. | युवती. | | |
| thasa~ | तस॑.adv. | thus. | ते प्रकार. | ल्हान वयंतूनच तज स्वभाव मला अवडल॑ नाही. थोर होताना शुद्ध अवघड होईल म्हणून मी म्हणट्लों. तसच झाला. | तसा in sm. |
| thasa~ asa~ | तस॑-अस॑.adv. | some how. by hook or by crook. | कसतरीं. कसकी. अस॑-तस॑. | तला वाचणेंत ध्यानच नाही तरीन, तस॑-अस॑ परीक्षा जिंतूनटाकला. अत्ता पुढे काय कराला जातो की. | |
| thasa~ thasa~ | तस॑-तस॑.adv. | in such and such (different) manners/ways etc. | अमुक-अमुक विधांत॑. | तस॑-तस॑ कराम म्हणून मला सांगून देलतर॑, पुढे मी ते काम अपाप करींगतों. | |
| thasach | तसच.conj. | a conjunction indicating "and". | अणी. अण्कीं. अण्खीं. | (1) तपालांत॑ आज मला दोन कागदीं, तसच, एक पार्सलीं मिळ्ल॑. (2) कापडाच दुकान अम्च॑ घराच जवळच॑ आहे. बाहेर उत्तरून तसच डावीकडे गेलतर॑ पुरे, समोर दिसल॑. | |
| thasala~ | तसल॑.adj. | of that kind. of that type, sort or manner. | तसलते. तसलच॑. ते मादरीच॑. ते प्रकाराच॑. | ते दुकानांत अम्ही पाह्यलते दोन विध तांदूळांत पन्नास रुपेच तांदूळ बर॑ होत नाही. तसल॑ तांदूळ अण्की इथपर घेऊ नोको. | |
| thaT | तट.n. | shore of a river or sea. | समुद्राच की नदीच की कांठ. | समुद्राच तटांत असाच ठिकाण अग्गीन जातां-जातां "ग्ळोबल-वार्मिंग" होताना पाणींत बुडूनजाईल म्हणून सांगतात॑. | |
| thathhaasthu | तथास्तु.adv. | so be it. | तसच होवून दे. | | |
| thathhe | तथे.adv. | there. | तत्त॑. तेथे. तिकडे. ते ठिकाणी. ते ठामी. | | तिथे/तेथे in sm. |
| thathhe-thathhe | तथे-तथे.adv. | in all those places respectively. | तत्त॑-तत्त॑. तेथे-तेथे. तिकडे-तिकडे. अमुक-अमुक ठिकाणी. | | |
| thathkaaL | तत्काळ.adv. | at that time. immediately. | तक्षण॑. तम्हाच. | दिडीरशी ट्रेनाच प्रयाण कराला तत्काळ टिकट विकतात तरीन, ते पणीन एक दिवसाच पुढेच कराम॑. मग, कां तला "तत्काळ टिकट" म्हणून सांगतात, हे कळत नाही मला. | |
| thathkShaNa~ | तत्क्षण॑.adv. | instantly. | तत्काळ॑. कार्य होतानच॑. समच॑. | मी साळेच खोलीच आंत वेघत असताना पंतोजी मझ॑ लोंकाला हाक्का मारत असाच ऐकलों. तक्षण मला काहीं सुचल नाही. नंतर॑ विचारताना कळ्ळ॑, घरांत कराला देलते अभ्यास तो पूरा केल नाही म्हणून. | तत्क्षणी in sm. |
| thaththaaree | तत्तारी.adj. | (a person) given to improper conduct. | वंगळ॑ वागणार. | तिज दाल्लाच तत्तरिपण॑ सोसाल होयनास्क॑ तिन॑ माहेराला परतून (पर्तून) गेली. | |
| thaththe~ | तत्त॑.adv. | there. | तथे. तेथे. तिकडे. ते ठिकाणी. ते ठामी. | | तिथे/तेथे in sm. |
| thaththe~ thaththe~ | तत्त॑-तत्त॑.adv. | in all those places respectively. | तथे-तथे. तेथे-तेथे. तिकडे-तिकडे. अमुक-अमुक ठिकाणी. | | |
| thathva~ | तत्व.n. | principle. | मूल॑ अर्थ. | श्री मध्वाचार्यांत द्वैत तत्वाच एक मुख्य आधार आहे पंचभेद. | |
| thathvajnyaana~ | तत्वज्ञान॑.n. | philosophy. | ब्रह्मज्ञान॑. | हिंदू धर्माच अग्गि मुख्य तत्वज्ञानाचीं आधार ब्रह्मसूत्र अणी उपनिषद हे दोनीन आहे. | |
| thathvajnyaanee | तत्वज्ञानी.n. | philosopher. | तत्वज्ञानाच पंडित. | भारताच दुसर॑ राष्ट्रपती सर्वेपल्ली राधाक्रिष्णन एक थोर तत्वज्ञानी होते. | |
| thaTTee | तट्टि.n. | a screen made of reed, cane, rattan etc. | बेताच पर्दा. | उन्हाळाच महिनांत खिड्कीला अग्गीन खस-तट्टी बांधून तला पाणी घालत असलतर॑ थोडक खोली अग्गीन हिंस होईल॑. | ताटी in sm. |
| thavaa | तवा.n. | frying pan. | तळाच पात्र/भांडि. | उडीदाच पीठाच बज्जी कराला लोखुंडाच तवांत तेल भरून घालून, त्यांत बिडुवून तळाम॑. | |
| thavaa | तवा.n. | a plate like vessel for making dosa etc. | धिरडेच तवा. | अत्तच॑ "नोन-स्टिक" तवा भरून प्रचार झालाहे तरीन, धिरडे कराला लोखुंडाच तवाच बर॑. | |
| thavak | तवक.n. | a specially designed plate for pan-supari etc. | एक प्रत्येक रूपाच पान-सुपारीच ताट. | अगाऊच काळांत वराडाला अलते लोकांस जेवलापिरी तांबूल तवकांत ठिवून देत होते. | तबक in sm. |
| thayaar | तयार.adj. | ready. | तय्यार. | दहा घंटे झाल॑. तुम्ही तयार म्हणजे जाऊया. | |
| thayaar | तयार.adj. | willing. | संमत॑ केलते. संमत॑ असाच॑. | तुम्ही सांगास्क॑ कराला मी तयारच॑. | |
| thayaar | तयार.adj. | prepared state. | करून ठिवलते स्थिती. | संपाक तयार आहे. तुम्ही केम्हा पह्जेतरीन जेऊया. | |
| thayaar | तयार.adj. | completed. | पूरा केलते. पूरा झालते. | बंग्ळूराच मेट्रो-रेलाच काम गेल महिनेंतच तयार झाल होत॑. पण उद्घाटन कराला प्रधानमंत्री आल नाहीत म्हणून उगे आहेत॑. | |
| thayaar | तयार.adj. | made. | निर्माण केलते. केलते. करलते. | भारतांत तयार केलते "टाटा नॅनो" बंडी भूलोकांतच सगळच्यांपक्षा उणे मोलाच आहे. | |
| thayaaree | तयारी.n. | readiness. | आरंभ कराला योग्य असणे. | | |
| thayaaree | तयारी.n. | willingness. | संमत॑ असणे. | | |
| thayaaree | तयारी.n. | preparation. | तय्यारि. | | |
| thayaaree | तयारी.n. | completion. | पूरा करणे. | | |
No comments:
Post a Comment