| .Words (using Phonetic Key) | In DM script | Meaning in English | Meanings, phonetic variations & morphes in DM | Illustrative sentences using the word | Remarks & Notes |
| laabh | लाभ.n. | profit. | खर्च पूरा झाला नंतर॑ उराच पैसा. आदायाचीं खर्चाचीं व्यत्यास॑. | ||
| laabh | लाभ.n. | benefit. gain. | प्रयोजन॑. | ||
| laabhadruShTi | लाभदृष्टि.n. | profit minded. | सदा लाभाच चिंता करणे. | ||
| laabhadruShTi | लाभदृष्टि.n. | an eye for gain. | प्रयोजन कोठसून येते म्हणून पाह्त असणे. | ||
| laabhaguNa~ | लाभगुण॑.n. | advantage. | प्रयोजन॑. | ||
| laabhkaaL | लाभकाळ.n. | profitable times. | प्रयोजनाच काळ. चोक्कोट काळ. | ||
| laaD | लाड.n. | affection. | स्नेह. | ||
| laaDeegoDee | लाडीगोडी.n. | coquetry. flirting. |
विशेष कार्य नाहीस्क॑ लाडाच गोष्ट करणे.
| ||
| laaDeegoDee | लाडीगोडी.n. | pointless silly talk. | विशेष कार्य नाहीस्क॑ बोलणे. | ||
| laaDka~ | लाडक॑.adj. | beloved. | जास्ति लाड मिळणार | लाडका in sm. | |
| laaDkaa | लाडका.adj. | a darling boy. | लाडाच पोर. | ||
| laaDkee | लाडकी.adj. | a darling girl. | लाडाच पोरी. | ||
| laaDu | लाडु.n. | a preparation of sweet ball. | एक गुळचीट गोळ पदार्थ. लड्डू. | ||
| laagaNe | लागणे.vi. | to hit or touch involuntarily. | कळनास्क॑ बडिवणे अथवा शिवणे. | ||
| laagaNe | लागणे.vi. | to impact(touch) or affect(material and non-material things). | लागणे. बडिवणे. | ||
| laagaNe | लागणे.vi. | to be required. | पह्जस्क॑ पडणे. | ||
| laagaNe | लागणे.vi. | to feel (bad) in the mind. | (बर॑ नाही म्हणून) मनांत॑ वाटणे. | ||
| laahe* | लाहें.n. | blown and puffed parched rice or corn. pop-rice. pop-corn. | लाह्यें. भाजून फुगिवलते तांदूळ. भाजून फुगिवलते धान्य. अरळ (tamil). | लाही in sm. | |
| laahye* | लाह्यें.n. | blown and puffed parched rice or corn. pop-rice. pop-corn. | लाहें. भाजून फुगिवलते तांदूळ. भाजून फुगिवलते धान्य. अरळ (tamil). | Note :- (1) लाही in sm.(2) लाह्यें is the plural of लाही, and in TM the plural form alone is used. लाजा is a less known word for लाह्यें and among Tanjore Maharashtrians it finds use in the wedding ritual of लाजाहोम॑ in which लाजा (ie, लाह्यें) is offered to the sacred fire. (वराडाच वेळी होमकुंडांत॑ लाह्येंच आहुति कराच पद्धत॑). (3) पोहें (or पोहा) on the other hand is the flattened parched rice known as अवल in Tamil. | |
| laaj | लाज.n. | shame. | लज्जा. | ||
| laaj | लाज.n. | modesty. | संकोचाच लाज. | ||
| laaj | लाज.n. | bashfulness. | संकोचाच लाज. | ||
| laaj | लाज.n. | embarrassment. | लाज. | अम्ही तंजावूर मरठी लोक॑ पूणे मराठी लोकां समोर अम्च भाषा बोलताना लाज वाटींगाच आवश्य काहीं नाही. खरहोवून लाज वाटामत॑ काय म्हणजे, अम्हाला अम्च भाषांत॑ लिव्हालीं वाचालीं होतनाही म्हणाचच. | |
| laajaahoma~ | लाजाहोम॑.n. | a ritual in a wedding in which parched rice is offered to the sacred fire. | वराडाच वेळी होमकुंडांत॑ लाहेंच आहुति कराच पद्धत॑. | Note :-लाजा is a less known word for लाह्यें (लाहें) and among Tanjore Maharashtrians it finds use in the wedding ritual of लाजाहोम॑ in which लाजा (ie, लाह्यें / लाहें) is offered to the sacred fire. | |
| laajaaLoo | लाजाळू.n. | a type small shrub whose leaves close on touching. touch-me-not shrub. | शिवताना पान झांकींगाच एक झुडूप. तोट्टाशिणंगी झाड (tamil). | ||
| laajaNe | लाजणे.vi. | to be bashful. | लाज होणे. | ||
| laajeengaNe | लाजींगणे.vi. | to be abashed. | संकोच वाटणे. | ||
| laajivaNe | लाजिवणे.vt. | to put to shame. | लाज आणिवणे. | ||
| laajlajjaa | लाजलज्जा.n. | humility and modesty. | विनयीं मर्यादाहीं. लाजमर्यादा. | ||
| laajmaryaadaa | लाजमर्यादा.n. | humility and modesty. | विनयीं संकोचीं. लाज-लज्जा. | ||
| laakh | लाख.n. | one lac. | एक लक्ष. शंभर हदार (हजार). | ||
| laakh | लाख.n. | sealing wax. | पाठिवणाराच चिन्ह कागदाच वर लावाला उपयोग कराच तंबड॑ रंगाच एक वनस्पतीच मेण. तंबड मेण. | ||
| laakhpathi | लाखपति.n. | a person having lakhs of rupees. | लक्षाथिपति. | हे काळांत पोणावांटा उद्योगांत असणार लोके लाखपति असतात॑, कारण पैसेच मोल उणे झालाहे अणी तेवढेदनालीं पुढे काळाच पक्षा धर्मा उणे पक्षा दहा वांटा वाढलाहे. | |
| laakhpathi | लाखपति.n. | a very wealthy person. | एक मोट्ठ॑ पल्लमदार. पैसावंत मनुष. | हे गेल॑ दहा-पंध्रा वर्षांत॑ अम्च देश फार पुढे झालाहे-ते-करतां देशांत॑ लाखपतींच संख्या उदंड वाढलाहे. | |
| laaL | लाळ.n. | saliva. | जिव्हांतून सुटाच॑ द्रव्य. | ||
| laalee | लाली.n. | lullaby. | लेंकरांला झोंपी घालताना सांगाच गाणे. | from लालन meaning "endearing". | |
| laamb | लांब.n. | length. | लांब | अम्च जामाई येतात म्हणून अम्ही एक नव पलंग घेटलों. पण, ते आवश्या जोक्त लांब न्होते म्हणून कळ्ला नंतर॑ पर्तून दुकानाला पाठीवून टाकलों. | लांबी in sm. |
| laamb rund | लांबरुंद.adj. | adequately large or spacious. | पह्जते एवढे मोट्ठ॑. | ||
| laamboL | लांबोळ.adj. | (that which is) long. | लांबाच॑. | ||
| laaN | लाण.adj. | small. | ल्हान. चुम्मण॑. | लहान in sm. | |
| laaN-thhor | लाण-थोर.adj. | big and small. | ल्हान-थोर. ल्हानीं थोरीं. | लहानथोर in sm. | |
| laanch | लांच.n. | bribe. | कार्य साध्य होयाला न्यायाला विरुद्ध द्याच पैसा. | लाच in sm. | |
| laanchkhaavoo | लांचखाऊ.adj. | corrupt. | काम करून द्याला अयोग्य वाटांत॑ पैसा घेणार. | ||
| laandar | लांदर॑.n. | a glass covered lantern (usually the ones hung from ceilings). | रांदल. अर्सांत॑ झांकून असाच एक दिवा (छप्परांतून लोंबून घालाच॑). | from "lantern". Also called "रांदल", which is a mispronunciation of "लांदर॑". | |
| laandar | लांदर॑.n. | a portable hurricane lantern. | रांदल. वार॑-पाऊसांत॑ विजनास्क अर्सांत॑ झांकून असाच वाताच दिवा (उचलींगून जायाला सौकर्य असाच॑). | from "lantern". Also called "रांदल", which is a mispronunciation of "लांदर॑". | |
| laankaDe~ | लांकड॑.n. | firewood. | चूलाच लांकड॑. | लांकडाच चूलांत॑ संपाक केलते पदार्थाच रूच तेवढा बरीस (कोळसाच अणी "गेसाच॑" चूलांत॑ कराच बरीस) नीट अस्ते. | इंधन/जळण in sm. |
| laankaDe~ | लांकड॑.n. | wood. | कापलते अथवा फाडलते झाडाच फांटा/पेड. | (1) बांगळूराच बाजूच चन्नपट्णा लांकडाच बावोलीला प्रसिद्ध आहे. (2) लांकडाच कवाडीं खिड्कीईं उदंड॑ मोल झालाहे म्हणून अत्ता थोर-थोर "बिल्डेर्स" फ्लाटाच मोट्ठ॑-मोट्ठ॑ बांधणींत॑ लांकडाच आलोचनाच करत नाहीते. | लाकूड in sm |
| laaNpaNa~ | लाणपण॑.n. | childhood. | ल्हानपण॑. लेंकुरूपण॑. बाळपण॑. | ||
| laaNpaNa~ | लाणपण॑.fig. | mean mindedness. petty mindedness. | ल्हानपण॑. ल्हान मनाच॑. | ||
| laasaNe | लासणे.vt & vi. | to cauterize. to scald or get burnt with a hot metal. | पोळत असाच कायतरीन आंगाला लागून वरून घाव होणे. | ||
| laasingaNe | लासिंगणे.vt. | to get cauterized. to get scald or burnt with a hot metal. | पोळत असाच कायतरीन आंगाला लागून वरून घाव करींगणे. | ||
| laaTaa | लाटा.n. | wave (of water). | (पाणीच) लाटा. | लाट in sm. | |
| laaTaNee | लाटणी.n. | rolling-pin. | पीठ लाटाला उपयोग कराच साधन॑. | ||
| laaTaNee | लाटणे.vt. | to roll out with a rolling-pin. | लाटणींत॑ लोटून काढणे. | ||
| laath | लात.n. | a kick. | लात्ता. | ||
| laaTHee | लाठि.n. | a thick stick. baton. | दंडा. दंड. एक जाड काठि. | साधारण होऊन तोड-पीट अक्रम कराच गुंपाला अक्रमाच ठांव (ठाम) सोडून दौडिवाला पोलीस लोक॑ लाठीच प्रयोग करून पाह्वून, तज मळे अक्रम नियंत्रणांत॑ आल नाही तर मात्रच टीयर-गॅसाच की गोळाच की प्रयोग करणे. | |
| laaTHeemaar | लाठीमार.n. | lathi charge. baton charge. | एक गुंपाला नियंत्रण कराला लाठीच प्रयोग करणे. | ||
| laathkhaavoo | लातखाऊ.n. | regularly kicked about. | सदा लात्ता खाणार. | लाथखाऊ in sm. | |
| laaththaa | लात्ता.n. | a kick. | लात. पायेवाटी जोरहोऊन तुडिवण॑. | लाथ/लात in sm. | |
| laavaNe | लावणे.vt. | the action form of "लागणे". | "लागणेच" क्रीया रूप. | ||
| laavaNe | लावणे.vt. | to smear. | लेपन करणे. | ||
| laavaNe | लावणे.vt. | to plant (a sapling or plant). | (रोप अथवा झाड) रोवणे. | ||
| laavaNee | लावणी.n. | a genre or variety of Marathi ballad. | एक रीतिच मराठी जनगीत॑. | ||
| laavaNya~ | लावण्य॑.n. | comeliness. | कोमळ सौदर्य. | ||
| laayak | लायक.adj. | suitable. | योग्य. | ||
| laayak | लायक.adj. | worthy. | योग्य. | ||
| labaaD | लबाड.adj. | untrue. lie. | खरे नसाच॑. | ||
| labaaDee | लबाडी.n. | a lie. untruth. | खरे नसाच॑. | ||
| lablab | लबलब॑.n. | ceaseless chatter. | लबोलबो. थांबनास्क॑ बोलणे. राहत॑ करनास्क॑ बोलणे. | ||
| labolabo | लबोलबो.n. | ceaseless chatter. | लबलब॑. थांबनास्क॑ बोलणे. राहत॑ करनास्क॑ बोलणे. | ||
| lachak | लचक.n. | muscular spasm or sprain or catch. | आंग धराच॑. मांसाच लचक. | हायशि होढून आंगमोडा देत असताना मला गळाच एक पटीस लचक धरल॑. | |
| lachakaNe | लचकणे.vi. | to get a sprain. | आंग धरणे. मांसाच लचक होणे. | ||
| laDDu | लड्डु.n. | a preparation of sweet ball. | एक गुळचीट गोळ पदार्थ. लाडु. | ||
| lagaam | लगाम.n. | bridle. | घोडाला नियंत्रण॑ कराला तज तोंडांतून बांधून काढलते एक ल्हान लोकुंडाच तुकडा. | ||
| lagech | लगेच.adv. | (from) then on. | (तेम्हा) पसून. लगेत. | ||
| lageth | लगेत.adv. | (from) then on. | (तेम्हा) पसून. लगेच. | in sm लगेच means ""immediately". | |
| laghu | लघु.n. | light. not heavy. small. | थोडच॑. ल्हान. | वय होतां-होतां अम्च जीर्ण शक्ति उणे होत जायाच सहजच॑. ते करतां साठ-सत्तर वर्षाच वय झाला नंतर रात्रीच वेळ लघु आहार घेण चोखोट म्हणून सांगतात. | |
| laghu | लघु.n. | a short vowel (in grammar). | (व्याकरांत॑) एक हृस्व स्वर॑. | ||
| laghubhojan | लघुभोजन.n. | light refreshment. snacks. | पल्हार॑. फल्हार॑. | चेन्नै 'शरवणाभवनांत' लघुभोजन म्हणून पंच्यात्तर रुपेला एक ल्हान मसालदोसाईं, दोन इड्लिईं, थोड उपमाईं थोड केसरिभातीं देतो. रात्रीच वेळ तज पक्षा खायाला मला होयना. | |
| lagna~ | लग्न.n. | auspicious moment for a marriage or thread ceremony. | वराडाच अथवा मुंजाच मुहूर्ताच वेळ॑. | लग्न in sm means 'marriage'. | |
| lagnapathrikaa | लग्नपत्रिका.n. | marriage invitation card. | वराडाला बलावाला तय्यार कराच आमंत्रण कागद. | कित्येक पैसावंत लोके त्यंच आडंबर दाखिवा करतां लग्नपत्रिका वर मात्र एक दोन लाख रुपे वेच कराला योचनाच करनात॑. | |
| lajjaa | लज्जा n | shame. | लाज. | ||
| lajjaa | लज्जा n | coyness. | संकोचपण॑. | ||
| lakSh | लक्ष.n. | one lac. | एक लाख. शंभर हजार. शंभर हदार. | ||
| lakShaa | लक्षा.n. | attention. | श्रद्धा. | येतां-येतां तो पोर वाचणेंत थोडक पणीं लक्षा देत नाहीस्क॑ वाटते. परीक्षांत उदंड उणे मार्क घेईंगून येत आहे. | |
| lakShaadheesha~ | लक्षाधीश॑.n. | a very wealthy person. | मोट्ठ॑ पैसावंत॑. लक्षाधिपति. | ||
| lakShaadhipathi | लक्षाधिपति.n. | a very wealthy person. | मोट्ठ॑ पैसावंत॑. लक्षाधीश॑. | ||
| lakShaanulakSha~ | लक्षानुलक्ष॑.adj. | several lacs. | लक्षाच वर लक्ष॑. अनेक लक्ष. | ||
| lakShaNa~ | लक्षण॑.n. | of cultured and pleasing deportment. | लक्षण॑. | पैसाच विषयांत॑ ते नवरी एक साधारण कुटुंबांतून आलतीन तरीन पाह्याला उदंड लक्षण आहे म्हणून नवराच घरच्यांस॑ ते संबंध इष्ट झाल॑. | |
| lakShaNa~ | लक्षण॑.n. | indication. evidence. | सूचना. | तो मझकडून दहा हदार रुपे र्रीण घेईंगून गेला. आज पर्यंतीन ते पैसा परतून मिळाच लक्षण॑ काहीं दिसत नाही. | |
| lakShmee | लक्ष्मी.n. | Goddess Lakshmi. Mahalakshmi. | लक्ष्मी देवि. महालक्ष्मी. | ||
| lakShya~ | लक्ष्य.n. | aim. | लक्ष्य. | ||
| lakShya~ | लक्ष्य.n. | target. | बडिवाला उद्देशआहेत॑ (दूर असाच॑) एक वस्तु. | ||
| lakShya~ | लक्ष्य.n. | attention. | लक्ष्य॑. | ||
| lakShya~ | लक्ष्य.n. | intention. | उद्धेश. | ||
| lalaaT | ललाट.n. | the space between the eyebrows on the forehead. | दोन फापणीच मध्य कपाळांतल॑ ठिकाण. | ध्यान कराच समय डोळे झांकून अम्च मनाच धृष्टि ललाटा वर स्थिर ठिवाम॑ म्हणून सांगतात॑. पण, ते सांगाच एवढ सुलुभ न्हो म्हणून करून पाह्यलते लोकांसच कळल॑ ! | |
| lalith | ललित.adj. | of simple elegance. | फार योग्यताहीं सौंदर्यपणीं असणे. लावण्य़. सरळ॑. | ||
| lalith | ललित.n. | simple elegance. | फार योग्यताहीं सौंदर्यपणीं असाच॑. लावण्य़. सरळ॑. | ||
| lalithaa | ललिता.n. | Goddess Parvati. | पार्वती देवि. | ||
| lalithaa | ललिता.n. | a woman of delicate charm and beauty. | चोखोट स्वभाच सुंदर स्त्री. | ||
| lalithaambikaa | ललितांबिका.n. | Goddess Parvati. | पार्वती देवि. | ||
| lalithkalaa | ललितकला.n. | fine arts. | नृत्य, गाणे, काव्य, चित्र ओढणे असल॑ कला. | ||
| lamaNDaNe | लमंडणे.vi. | to topple. to upset. | लवंडणे. लंबडणे. पालते पडणे. | ||
| lamaNDaNe | लमंडणे.vt. | to tumble down (to rest on a mattress etc.). | निजाला लवून पडणे. लवंडणे. लंबडणे. | ||
| lambaDaNe | लंबडणे.vi. | to topple. to upset. | लवंडणे. लमंडणे. | ||
| lambaDaNe | लंबडणे.fig. | to flop (onto a mattress etc.). | निजून आराम करणे. लवंडणे. लमंडणे. | ||
| lambaDivaNe | लंबडिवणे.vt. | to topple. to upset. | ढकळून लवंडिवणे. | ||
| lambodara~ | लंबोदर॑.n. | Lord Ganesha. | गणेश. | ||
| langaDa~ | लंगड॑.adj. | lame. | बरोर चालाला होयनासक॑ असाच॑ अवस्था. | लंगडा in sm. | |
| langaDaNe | लंगडणे.vi. | to limp. | पांये बरोर नाहीते करतां कष्टि भोगून चालणे. | ||
| langhana~ | लंघन॑.n. | fasting. | उपवास. अनशी पोटांत असणे. | ||
| langoTi | लंगोटि.n. | loincloth. | कौपीन॑. चड्डिच बद्दल नेसाच कापडाच पट्टि. | ||
| lankech paarvathi | लंकेच पार्वति.fig. | a woman without any ornaments or ostentation. | आडंबर नाहीते बायको. | ||
| lappaNe | लप्पणे.vi. | to hide. | कोणालीन दिसनास्क॑ ठिवणे/असणे ; | लपणे in sm. | |
| lappivaNe | लप्पिवणे.vt. | to hide. to conceal. | कोणालीन दिसनास्क॑ ठिवणे. | लपवणे/ लपविणे in sm. | |
| lappoon-chupoon | लप्पून-चुपून.adv. | stealthily. secretly. | गूढ होऊन. रहस्य होऊन. | लपूनछपून in sm. | |
| lasaN | लसण.n. | garlic. | लसूण. वेळ्ळुळ्ळि (tamil). पूंडु (tamil). | ||
| lasooN | लसूण.n. | garlic. | लसण. वेळ्ळुळ्ळि (tamil). पूंडु (tamil). | ||
| lassee | लस्सी.n. | a type of buttermilk. | एक रीतीच ताक. | ||
| laTaka~ | लटक॑.adj. | false. lie. | लबाड. खरे नाहीते. | लटका in sm. In Sanskrit लटक/लटिक means "untrue", "rascally". | |
| laTaka~ saangaNe | लटक सांगणे.vt. | to spread canard and lies (about a person etc). | (एकां विषी) लबाड सांगणे. | ||
| laTaka~-labaada~ | लटक॑-लबाड॑.adj. | crooked. deceitful. | वक्र बुद्धीच॑. | ||
| laTakaNe | लटकणे.vi. | to dangle. to hang. | अटकून लोंबणे. |
No comments:
Post a Comment