| .Words (using Phonetic Key) | In DM script | Meaning in English | Meanings, phonetic variations & morphes in DM | Illustrative sentences using the word | Remarks & Notes |
| dhaaD | धाड.n. | crowd. | लोकांच गुंप. धाड. दाट. | | |
| dhaaD | धाड.n. | (making) difficulties about trivials. | ल्हान विषय थोर प्रश्नविणी दाखिवणे. | तला काय धाड॑ ? सध्याला वेगळ विषयाच वोर श्रद्धा असूया तरीन कां तज बापाला त्यंच व्यापारंत॑ सहाय करनास्क॑ बसलाहे ? | |
| dhaambe | धाबें.n. | terrace of a house. | मोट्टे माडि. | | |
| dhaamdhoom | धामधूम.n. | wild hustle and bustle. tumultuous uproar. | थोर अमक्कळाच स्थिति. | | |
| dhaan | धान.n. | grain. | धान्य. दाणे. | | |
| dhaanya~ | धान्य.n. | grain. | धान. दाणे. | | |
| dhaar | धार.n. | stream (of milk or any liquid). | (दूधाचकी तसल॑ दुसर॑ द्रव्याचकी) धार. | दूधाच धाराला म्हणून एक प्रत्येक भांडि मझ॑ आजीच घरांत॑ होत॑. | |
| dhaar kaaDhaNe | धार काढणे.vt. | to milk (a cow, buffalo, goat etc.). | गाईच नाहीतर॑ म्हैशीच दूध पिळून काढणे. | धार काढाच पुढे वांसरूंला गाईच दूध थोड पिविवलतर॑ (पीयाला सोडलतर॑), नंतर॑ ते गाय बेष दूध देईल॑. | |
| dhaaraaLe~ | धाराळ॑.adj. | unreserved. | बाधा नाहीस्क॑. | "तुम्चकडे भरून पुस्तक आहे म्हणून ऐकलों. वेळ मिळताना अग्गीन तुम्च घराला वाचाला येऊयाका" म्हणून तेनाला विचारताना तेनी म्हणट्ले, "संकोच भोगनको, धाराळ होऊन ये". | from Tamil. |
| dhaaraaLpaNe | धाराळपण॑.n. | large heartedness. | थोर मनांत वागणे. | थोर मनाच वागणे. | |
| dhaarbaDaa | धारबडा.adj. | large and strong. well built. | थोर अणी घट्टि. | | |
| dhaarmik | धार्मिक॑.adj. | pious. rule abiding. | धर्माच प्रकारल॑. | | |
| dhaasthikapaNe | धास्तिकपण॑.n. | fear on account of awe. | भें (भ्रम मुळे याच). | | |
| dhaaT | धाट.n. | crowd. | लोकांच गुंप. धाड. दाट. | | |
| dhaathu | धातु.n. | element. | मूल वस्तु. | | |
| dhaathu | धातु.n. | metal. | धातु. | | |
| dhaathu | धातु.n. | root of a verb (gram). | क्रियापदाच मूळ रूप. | | |
| dhaathu visheSHaN | धातु विशेषण॑.n.(gram) | participle. | क्रियाधातूंतून आलते विशेषण॑. | | |
| dhairya~ | धैर्य.n. | courage. | भें नाहीस्क॑ असणे. धीरता. | | |
| dhairya~ | धैर्य.n. | confidence. | आत्म विश्वास. | मझ॑ लेंकीला " ड्रैविंग लैसन्स" मिळून तीन महिने झाल॑तरीन, अपाप बंडि पळिवाला अण्कीन तिला धैर्य नाही. | |
| dhairyashaali | धैर्यशालि.adj. | courageous. | धैर्य असणार. | | |
| dhakaNe | धकणे.vi. | to get tired. | नित्राण होणे. सुस्त होणे. शिणभाग होणे. | | |
| dhakTaa | धक्टा.adj. | younger. | वयेंत॑ ल्हान | | |
| dhakTapaNa~ | धक्टपण॑.n. | of young age. | ल्हान वयेच. | | |
| dhamaki | धमकि.n. | threat. | गुंडागिरि. मेरटल (tamil). | | |
| dhan | धन.n. | wealth. | संपत. आस्त॑. | | |
| dhanavaan | धनवान.adj. | wealthy. | पैसावंत॑. पल्लमदार. | | |
| dhaniyaa | धनिया.n. | coriander seeds. | संपाकाला उपयोग कराच एक रीतीच बीं | | |
| dhanu | धनु.n. | zodiacal sign of Sagittarius. | एक राशीच नाव. धनुष राशि. | | |
| dhanu | धनु.n. | bow. | धनुष॑. | | |
| dhanurmaasa~ | धनुर्मास॑.n. | the month during which the sun is in the constellation of Sagittarius. | केम्हा सूर्य धानुर राशींत॑ अस्ते की ते महिनाच नाव॑. | | |
| dhanuSh | धनुष.n. | zodiacal sign of Sagittarius. | एक राशीच नाव. धनु. | | |
| dhanuSh | धनुष.n. | bow. | धनु. विल (tamil) | | |
| dhanvanthari | धन्वंतरि.n. | physician of the gods. | देवलोकाच वैद्य॑. | | |
| dhanya~ | धन्य.n. | gratified. | मनाला तृप्ति होणे. | | |
| dhanyavaad | धन्यवाद.n. | thanks. | कृतज्ञता. | | |
| dharamashaalaa | धर्मशाला.n. | a charitable inn. | लोकांस॑ धर्मांत॑ द्याच खोलीच वसति. | | |
| dharamashaalaa | धर्मशाला.n. | wayfarer's inn. | प्रयाण करणांराच उपयोगाला वाटेंतल॑ वसतीच खोलि. | | |
| dharaNaa | धारणा.n. | understanding. | मनांत॑ कळींगणे. | | |
| dharm | धर्म.n. | religion. | मत॑. | | |
| dharm | धर्म.n. | righteousness. moral merit. | धर्म. | | |
| dharm | धर्म.n. | sacred obligation. | धर्म. | | |
| dharm | धर्म.n. | alms. | भीक. भिक्षा. भीकारीला द्याच दान. | | |
| dharm | धर्म.n. | sacred duty. | धर्माच कर्तव्य॑. | | |
| dharm | धर्म.n. | law. | नियम॑. | | |
| dharmaa | धर्मा.n. | salary. | मुशारा. संबळम (tamil). | | |
| dharmaa | धर्मा.n. | wages. | कूलीच पैसा. | | |
| dharmaa | धर्मा.n. | alms. | भिक्षा. भीक. | | |
| dharmaathmaa | धर्मात्मा.adj. | virtuous person. | पुण्य जीवन करणार॑. | | |
| dharmakShethr | धर्मक्षेत्र.n. | sacred place or land. | पुण्य स्तल. | | |
| dharmapathni | धर्मपत्नि.n. | dutiful wife. | कुटुंब निष्ठा बरोर कराच पत्नि. | | |
| dharmaraajya~ | धर्मराज्य.n. | righteous rule. | नियमाप्रकार राज्य चालिवणे. | | |
| dharmasankaT | धर्मसंकट.n. | mental distress. | मनाच थोर संकट. | | |
| dharmashaasthra~ | धर्मशास्त्र.n. | theology. | धर्मच शास्त्र. | | |
| dharmasheel | धर्मशील॑.adj. | pious. religious. | धर्म स्वभावाच | | |
| dharmayuddh | धर्मयुध॑.n. | righteous war. | धर्म रक्षा कराला कराच युध॑. | | |
| dharmiShT | धर्मिष्ट.adj. | virtuous. | पुण्याच. | | |
| dharmodak | धर्मोदक.n. | a ritual associated with death ceremonies in which a volunteer parts with some of his "puNya" to the deceased. | मेलत्यांस अम्च॑ पुण्याच थोड भाग दान कराच एक आचरण॑. मृत्यु कर्माच एक भाग. | | |
| dharmopadesh | धर्मोपदेश॑.n. | moral instructions. | धर्माविषीन कराच उपदेश॑. | | |
| dharmopadesh | धर्मोपदेश॑.n. | sacred instructions and advice relating to Sandhya-vandana imparted by father to a son at the time of the sacred thread ceremony. | मुंजीच समय लोंकाला बाप कराच संध्या-वंदनाच पुण्य उपदेश. | | |
| dharNaa | धर्णा.n. | sit-in strike. | हट्टांत॑ बसून मागणे. | | |
| dharNe | धरणे.vt. | to hold. | हातांत॑ धरींगणे. | मी भिंतींत॑ एक नव पेट अडकिवाला जतों. आणि बडिवापर्यंतीन हे पेट धरींगशीलका ? | |
| dharNe | धरणे.vt. | to catch. | हातांत॑ धरींगणे. | गेल वर्ष झालते क्रिकेट वर्ल्ड-कप सेमी-फैनलांत॑ सचिन टेंडूळकर देलते पांच केचीं पाकिस्थान पक्षांत॑ खेळणार॑ धरनास्क॑ सोडूनटाकले. | |
| dharNe | धरणे.vt. | to capture. to take hold of. | बळ प्रयोग करून स्वाधीन करणे. | (1) जुने काळांत॑ मैसूर संस्थानांत॑ (अत्तच॑ कर्नाटका राज्य) र्राणाच हत्तीला खेढ्ढा संप्रदायांत॑ धरत होत॑. पण, ट्रावनकोर संस्थानांत॑ (अत्त॑च केरळा रज्य) तलाम्हणून र्राणांत॑ कुंठ काढून हत्तीला धरत होते. (2) इसवी 1714 वर्षी मुगळांच सेनापति साद-उद-उळ्ळा खान हेनी रजपुत योधा राजा तेज़ सिंह यांस॑ (तमिलांत॑ राजा देसिंग म्हणतात॑) युद्धांत॑ हरिवून जिंजी कोटे धरले. | |
| dharoon | धरून.decl. | catching hold of. | हातांत॑ धरींगून॑. | | |
| dharoon | धरून.decl. | inclusive of. commencing from | मिळींगून. | | |
| dheeT | धीट.n. | bold. fearless. | धैर्यवंत॑. | वृषभ राशी वाले धीट स्वभावाच असतील॑ अणी पोरी असलतर॑ चांगळ॑ असतील॑ म्हणून सांगणे आहे. | |
| dhikkaar | धिक्कार.n. | disregard. disdain. | अवगणना. परवा करनास्क असणे. | | |
| dhikkaaraNe | धिक्कारणे.vt. | to reject disdainfully. | अवगणना करणे. परवा करनास्क असणे. | | |
| dhimmas | धिम्मस.n. | a heavy wooden mallet used for compacting soil or earth. | मातीच भोंईं बेष बडिवून घट्टि कराच लांकडाच उपकरण॑. धिम्मस कट्टे. | | |
| dhingaaNaa | धिंगाणा.n. | boisterous revelry. | वरडा-वरडि मस्तीच खेळ. | | |
| dhiraDe | धिरडे.n. | dosa. | दोसा (tamil). | | |
| dhobeeNe~ | धोबीण॑.n. | washerwoman. | परटीण॑. | | |
| dhobi | धोबि.n. | washerman. | परीट. | | |
| dhobighaaT | धोबिघाट.n. | washermens' wharf. | धोबिलोक नदीच नाहीतर॑ कुंठाच कांठांत॑ कापड धुवाच ठिकाण. | | |
| dhonDaa | धोंडा.n. | stone. | जमीनांतल॑ एक घट्टि साधन॑. | | |
| dhonDaa | धोंडा.n. | a boulder. | थोर धोंडा. | | |
| dhonDaa | धोंडा.n. | small stone particles. | ल्हान-ल्हान धोंडा्च चूर | | |
| dhonDaa | धोंडा.n. | pebble. | धोंडा. | | |
| dhooL | धूळ.n. | dust. | एकदम बरीक मात्ति. | | |
| dhoomakethu | धूमकेतु.n. | comet. | पूंस नक्षत्र. शेंडि नक्षत्र. | | |
| dhoop | धूप.n. | smoke. fumes. | पोगे (tamil). | | |
| dhoop | धूप.n. | incense. | चोक्कोट वासाच॑ एक साधन॑. | | |
| dhoopaarathi | धूपारति.n. | a puja ritual of worshiping god through incense smoke. | धूपाच आरति. | | |
| dhothi | धोति.n. | an un-tailored white cloth worn to cover the lower portion of a man's body. | पंचे. पंचा. धोत्र. वेष्टि. वेष्टक. | | |
| dhothra~ | धोत्र.n. | an un-tailored white cloth worn to cover the lower portion of a man's body. | पंचे. पंचा. धोति. वेष्टि. वेष्टक. | | |
| dhroov | ध्रूव.n. | polar regions of the Earth. | भूमीच एकदम उत्तरांतीं दक्षिणांतीं असाच प्रांत. | | |
| dhroovanakShathra~ | ध्रूव-नक्षत्र.n. | Pole-star. | उत्तर ध्रूवाच वर असाच नक्षत्राच नाव॑. | | |
| dhuvaNe | धुवणे.vt. | to wash (in water). | (पाणींत॑) शुद्ध करणे | | धुणे in sm. |
| dhwaj | ध्वज.n. | flag. | गुढि. कोडि (tamil). पताका. | | |
| dhwajasthhambh | ध्वजस्थंभ.n. | flagstaff. | ध्वज बांधाच खांब॑. | | |
| dhwamsa~ | ध्वंस.n. | destruction by bludgeoning. | बळ उपयो करून नाश करणे. | | |
| dhwani | ध्वनि.n. | sound | शब्द. | | |
| dhyaan | ध्यान.n. | meditation. | एकावर मनांतच गाढ श्रद्धा देणे. | | |
| dhyaan | ध्यान.n. | attention. | attention. श्रद्धा. लक्षा. | थोर पंडित लोक प्रवचन देताना पूरा ध्यान देऊन ऐकून घेटलतर॑ अम्च बुद्धि विकास होईल. | |
No comments:
Post a Comment