| .Words (using Phonetic Key) | In DM script | Meaning in English | Meanings, phonetic variations & morphes in DM | Illustrative sentences using the word | Remarks & Notes |
| bhaachaa | भाचा.n. | nephew. brother's or sister's son | भाऊच नाहीतर॑ बहिणीच लोंक | | |
| bhaachee | भाची.n. | niece. brother's or sister's daughter | भाऊच नाहीतर॑ बहिणीच लेंक | | |
| bhaaDe | भाडे.n. | rent paid for use of a building | दुसरेच खोलि, घर अथवा दुकान उपयोग कराला (वापराला) द्याच पैसा | | |
| bhaaDe | भाडे.n. | fare paid for use of a hired vehicle | भाडेच बंडि उपयोग कराला द्याच पैसा | | |
| bhaaDe | भाडे.n. | charges paid for the use of an hired item | भाडेच साधन॑ वापराला द्याच पैसा | | |
| bhaaDevaalaa | भाडेवाला.n. | tenant | खोलि, घर अथवा दुकान भाडेला काढणार | | भाडेकरू in sm. |
| bhaadrapada~ | भाद्रपद॑.n. | the sixth month of the Hindu calendar | हिंदु पंचांगांत॑ सहावां महिना | | |
| bhaag | भाग.n. | a share | वाटा. वांटा | | |
| bhaag | भाग.n. | a portion | भाग | | |
| bhaag | भाग.n. | division | वाटा. वांटा | | |
| bhaag | भाग.n. | role (in a drama etc) | नाटक सिनिमा असलांतल॑ पात्र | | |
| bhaagaNe | भागणे.vi. | to be exhausted. to be tired | भगोत होणे. सुस्त होणे. नित्राण होणे | | |
| bhaagavathe~ | भागवत॑.n. | name of one of the Puranas | भगवत पुराण॑ | | |
| bhaagoth | भागोत.adj | tiredness. fatigue | सुस्त. नित्राण. शीणभाग | | |
| bhaagya~ | भाग्य.n. | luck. | भाग्य | | |
| bhaagya~ | भाग्य.n. | fate | गत. गेत | | |
| bhaagyaheen | भाग्यहीन.adj. | unlucky. unfortunate | दुर्भाग्य. निर्भाग्य | कित्येक लोक भाग्यहीन म्हणूया. जन्म पूराहीं कष्टि भोगून काम केलतरीन तेना कोण्त विधाच सुखहीं मिळत नाही | |
| bhaagyashaali | भाग्यशालि.adj. | fortunate | भाग्यवंत. भाग्यवान | | |
| bhaagyavaan | भाग्यवान.n. | fortunate | भाग्यवंत. भाग्यशालि | | |
| bhaagyavantha~ | भाग्यवंत.adj. | fortunate | भाग्यशालि. भाग्यवान | | |
| bhaajaNe | भाजणे.vt. | to roast | एक पदार्थ तवांत॑ तेल घालनास्क॑ पलटून-पलटून पोळिवणे | | |
| bhaajaNe | भाजणे.vt. | to singe | एक पदार्थ विस्तूच वर पलटून-पलटून पोळिवणे | | |
| bhaaji | भाजि.n. | a vegetable curry | भाजीपालांत॑ केलते पदार्थ | | |
| bhaajipaalaa | भाजीपाला.n. | vegetables | संपाकाच भाजीईं पालाईं | | |
| bhaajivaalaa | भाजीवाला.n. | a vegetable seller | भाजीपाला विकणार॑ | | |
| bhaakar | भाकर.n. | roti made of jowar (sorghum) | जोवाराच रोटि. भाकरि | एक वया नंतर रात्रीच वेळ नुस्त भाकर-भाजी खाऊन ताकपाणी पीलतर॑ आंगाला चोखोट | |
| bhaakari | भाकरि.n. | roti made of jowar (sorghum) | जोवाराच रोटि. भाकर | | |
| bhaanDaabhaanDi | भांडाभांडि.n. | fight | भांडण | | |
| bhaanDaN | भांडण.n. | fight. quarrel. dispute | भांडाभांडि | | |
| bhaanDaNe | भांडणे.vt. | to quarrel. to fight | भांडण होणे | | |
| bhaanDi | भांडि.n. | cooking vessels | संपाकाच पात्र | | |
| bhaanDkhor | भांडखोर.adj. | quarrelsome | सदा भांडाला तयार होवून असणार॑. भांडकोर. बांढखोर | | |
| bhaanDkor | भांडकोर.adj. | quarrelsome. rebellious | भांडखोर. बांढखोर. सदा भांडाच स्वभाव असणार | अम्ही एकदपा 'कोलकत्तांसूंन' येत असताना 'टाटानगर' स्टेषनांत दहादन वेघले. त्यंचकडे रिसरवेषण न्होते तरपणीं तेनी निजलते लोकांना उठीवून त्यंच सीटावर अस्कीन बसले. "टीटीचान॑" काहींनच कराला झाल नाही. "हे भांडखोर लोकांला सांभाळा होयना" अस सांगून "टीटी" उतरून गेले | |
| bhaang | भांग.n. | hemp. a type of drug | नशाच एक वनस्पति | | |
| bhaang | भांग.n. | parting of hair on the head of women | बायकांच डोस्केच केंस दोन भाग कराच॑ | | |
| bhaanu | भानु.n. | Sun | सूर्य. भास्कर. रवि. आदित्य | | |
| bhaanuvaar | भानुवार.n. | Sunday | रविवार. अयितवार. आदित्यवार | | |
| bhaar | भार.n. | weight | वजन॑ | | |
| bhaar | भार.n. | a responsibility | जवाबदारि | | |
| bhaarath | भारत.n. | India | भारत देश | | |
| bhaarathamaathaa | भारतमाता.n. | Mother India | भारत देशाला एक देवीच रूपांत॑ पाह्णे | | |
| bhaarathee | भारती.n. | Vayudeva's consort. | मुख्यप्राण वायुदेवाच पत्नि. | पूजाच वेळी, तसेच संध्या-वंदन करताना संकल्पांत॑ "भारती रमण मुख्यप्राणांतर्गत श्री लक्षीनारायण" म्हणून सांगणे आहे. हेज अर्थ आहे, भारतीच पती (म्हणजे, मुख्यप्राण वायुदेव) अंतर्गत (आंत असाच) श्री लक्षीनारायण, अस॑. | |
| bhaarathee | भारती.n. | Goddess of speech. Goddess Saraswati. | वाक् देवि. सरस्वति देवि. | | |
| bhaaratheeya~ | भारतीय.adj. | Indian | भारताच॑ | | |
| bhaaShaa | भाषा.n. | language | बोली | | |
| bhaaShaanthar | भाषांतर.n. | translation | एक भाषाच लेख अण्खीएक भाषांत॑ करणे. तर्जुमा. अनुवाद. | महाकवी काळीदास यांस पुरातन भारताच सगळ्यांचीनपक्षा श्रेष्ठ कवी म्हणून सांगतात॑ अणी त्यंच नाटक-लेख अग्गीन अनेक भाषांत भाषांतर पणीन झालाहे. | |
| bhaaShaNe~ | भाषण॑.n. | speech | प्रसंग | | |
| bhaashinga~ | भाशिंग॑.n. | a decorative thread with embellishments worn by the bride (and sometimes by the groom) around their foreheads during their wedding | बाशिंग. वराडाच वेळी नवरा-नवरि त्यंच कपाळांत गुंडाळून बांधाच अलंकार केलते दोरा. | | |
| bhaaShya~ | भाष्य.n. | commentary. exposition | विवरण॑. टिप्पणि | | |
| bhaath | भात.n. | cooked rice | शिजिवलते तांदूळ | | |
| bhaathaachpooD | भाताचपूड.n. | a mix of roasted and powdered grams and dhals for eating with cooked rice | तुरीचपूड. भाताच बरोर कालिवून खायाच वेगळ॑-वेगळ॑ दाळाच भाजून पूड केलते पूड पदार्थ. | | |
| bhaathkhaavu | भातखाऊ.fig. | a shameless glutton | लाज नाहीस्क॑ भरून खाणार | | |
| bhaathkhaavu | भातखाऊ.fig. | a person who is an idle parasite in a house | एक कामीन करनास्क॑ घरांत नुस्त बसणार | | |
| bhaathpaaNee | भात-पाणी.n. | subsistence food | उपजीवनाला पह्जते जेवण॑ | ब्रिटीष्यांचकडून स्वातंत्र्य मिळून साठ वर्षाच वर झालतरीन अम्च देशांत॑ अत्तापणीं भात-पाणीला तरपडाच (तरफडाच) लोकांच संख्या उणे काहीं नाही | |
| bhaav | भाव.n. | emotion | मनांतल॑ विचार॑. भावना | | |
| bhaavaa | भावा.n. | husband's elder brother or elder sister's husband | भावोजी. | | |
| bhaavaarthh | भावार्थ.n. | moral or purport of a story etc. | अनुमान करून काढलत॑ यथार्थ अर्थ. | पंचतंत्र अणी जातक खाणी वाचाला सरळ असत॑तरीन, त्यांतल॑ भावार्थ लेंकरांस बरोरल॑ विधान कळिवणे थोरळेंच कर्तव्य आहे. | |
| bhaavaj | भावज॑.n. | brother's wife | भाऊच बाईल.भाऊज | मझ॑ भावजाला तंजाऊर मराठी फार इष्ट. कॅनडांत राह्यणारी झालतरीन तिन॑ लेंकरांच अणी दाल्लाच बरोर अम्च मराठींतच बोलते. | भावजई/भावजय in sm |
| bhaavee | भावी .n. | future | भविष्य | | |
| bhaavojee | भावोजी.n. | husband's elder brother | दाल्लाच वडील भाऊ | | भवोजी/भाऊजी in sm. |
| bhaavojee | भावोजी.n. | elder sister's husband | अक्काच दाल्ला | | भवोजी/भाऊजी in sm. |
| bhaavolee | भावोली .n. | a doll | बावोली | | भावली/बाहुली in sm. |
| bhaavolee ghaalaNe | भावोली-घालणे.vt. | to draw a picture. to paint a picture | पट ओढणे/होढणे | मझ॑ पणजी फार चांग्ळ॑/उदंड बेष भावोली घालतील म्हणून मझ अजी सांगाच मी ऐक्लोंहे. पण ते पट सर्वीं कोठ गेलकी कोणालीं अत्ता सय नाही | |
| bhaavu | भाऊ.n. | brother. | सहोदर॑ | | |
| bhaavu bhaavunDe | भाऊ-भाऊंडे.n. | brothers, collectively | भऊ लोक | | |
| bhaavubeej | भाऊबीज॑.n. | a Hindu festival of brothers and sisters falling on the second day of shuklapaksh of Kartika month | कार्तिक महिनांतल॑ शुक्लपक्षाच द्वितीय दिवसी पडाच भाऊ बहीणांच सण॑ | | |
| bhaavuj | भाऊज.n. | brother's wife. | भावज॑. भाऊच बाईल | मझ॑ भाऊजाला तंजाऊर मराठी फार इष्ट. कॅनडांत राहणारि झालतरीन तिन॑ लेंकरांच अणी दाल्लाच बरोर अम्च मराठींतच बोलते. | भावजई/भावजय in sm |
| bhaavunDe | भाऊंडे.n. | brothers | भाऊ लोक | | |
| bhadra~ | भद्र.n. | safe | जत्तन. दत्तन | | |
| bhadrakaaLi | भद्रकाळि.n. | Goddess Durga in her fierce form | उग्ररूपाच दुर्गा देवि | भद्रकाळीच देऊळांत साधारण म्हणून जानव नाहीते लोक॑ बक्राच बलि देतील | |
| bhadrakaaLi | भद्रकाळि.fig. | a term used to describe a woman of fierce disposition | भयंकर स्वभावाच एक बायकोला सांगाच शब्द | तिन॑ काय बायको !, तिला भद्रकाळि म्हणून सांगाम॑. तिज बरोर भांडणेंत॑ कोणालीं जिंताला होयना ! मात्र न्हो, चार दादिगांना एकच वेळ तिजान॑ माराला होईल॑ | |
| bhaga-bhaga | भगा-भगा.n. | gulp (food) into mouth in a jiffy | भका-भका. लोक्कुर-लोक्कुर तोंडांत भरींगणे | | |
| bhagavaan | भगवान.n. | the Supreme God | परमात्मा. भगवंत॑ | | |
| bhagavanth | भगवंत॑.n. | the Supreme God | परमात्मा. भगवान | | |
| bhagavath | भगवत्.n. | relating to God | भगवानाला संबंध झालते | | |
| bhagavathi | भगवति.n. | Goddess | देवि | | |
| bhageerathh prayathna~ | भगीरथ प्रयत्न.n. | an enormous effort | अपार श्रम. मोठ॑ प्रयत्न | | |
| bhairav | भैरव.n. | Lord Siva | शिव. महादेव | | |
| bhairavi | भैरवि.n. | a musical note | संगीताच एक राग | | |
| bhajan | भजन.n. | devotional song. hymn | देवाच स्तोत्र | | |
| bhajan | भजन.n. | chanting of devotional songs or hyms in a group | सग्ळीन मिळून सांगाच देव स्तोत्र | | |
| bhaka-bhaka | भका-भका.n. | gulp (food) into mouth in a jiffy | भगा-भगा. लोक्कुर-लोक्कुर तोंडांत भरींगणे | | |
| bhakSha~ | भक्ष.n. | sweetmeat. | गुळ्चीट पदार्थ. | मझ॑ भाऊच लेंकीच वराडांत जेवण॑ प्रमाद होत॑. मुहूर्ताच जेवणांत पांच विधाच भक्ष केलोह्ते. | |
| bhakShaNa~ | भक्षण.n. | food. eatable. snacks | खायाच पदार्थ | | |
| bhakShaNa~ | भक्षण.n. | dietery food | पथ्याच पदार्थ | " डैबेटीस" असणार लोकांच भक्षण थोड वेगळ अस्ते. तजांत साखरे शुद्ध म्हणून अस्ताने अणी भात उणे असाम॑. भाजीपाला भरून असूया | |
| bhakShaNa~ | भक्षण.n. | food. eatable. snacks. | खायाच पदार्थ. | | |
| bhakth | भक्त.n. | a devotee | देवाव॑र भक्ति असणार॑ | | |
| bhakthi | भक्ति.n. | devotion. | देवाच वर दाखिवाच गाढ निष्ठा | | |
| bhakthibhaav | भक्तिभाव.n. | feeling of deep devotion | मनांत॑ गाढ भक्ति असणे | | |
| bhakthimaarg | भक्तिमार्ग.n. | the path to god-realisation through devotion | भक्तींतून ब्रह्मज्ञान मिळाच मार्ग | | |
| bhakthiyoga~ | भक्तियोग॑.n. | salvation through devotion | भक्ति वाटे मोक्ष होणे | | |
| bhakthvathsala | भक्तवत्सला.n. | the Lord who considers His devotees very dearly | भक्तांच वर प्रीति असाच देव | | |
| bhanDaar | भंडार.n. | treasury | खजाना | | |
| bhanDaar | भंडार.n. | a large warehouse | सामग्री दत्तन ठींगाला बांधलते एक थोर बांधणि | | |
| bhanDi | भंडि.n. | motor-car. | बंडि. मोटर-गाडि | | |
| bhanDi | भंडि.n. | a bullock or horse cart | बंडि. बैलबंडि/घोडाबंडि | | |
| bhanDi | भंडि.n. | a vehicle | बंडि. वाहन॑ | | |
| bhanDi | भंडि.n. | a hand-cart | हातांत ढकळाच भंडि | | |
| bhanDivaalaa | भंडीवाला.n. | cart-man. | बंडी हांकणार | | |
| bhang | भंग.n. | disruption. breach. | छेद होणे. राहून जाणे. | विश्वामित्र मुनीच तपस भंग कराला स्वर्ग-सुंदरी मेनका एक कामिनीच रूपांत॑ आली. | |
| bharaD | भरड.adj. | coarsely ground | पूरा बरीक होयनास्क॑ र्रवा सार्ख करणे. दळणे | साधारण होऊन डयबटिक रोगीलोके भरडलते गहूंच गंजि पीणे आहे. | |
| bharaD palNe | भरड पळणे.vt. | to scram. to bolt. to get away fast | एकदम लोक्कर पळून जाणे | | |
| bharaDNe | भरडणे.vt. | to grind coarsely | भरडून रुब्बणे | घेटलते चार किलो गहूंते दोन किलो नंतरसाला ठींगून, दोन किलो अत्ताच भरडून आणाला गिरणीला पाठिवलें | |
| bharalathe | भरलते.adj. | that which is filled | भरून असाच॑ | | |
| bharaN | भरण.n. | governance | (राज्य) भरण कराच॑ | | |
| bharaNe | भरणे.vt&vi | to fill. to fill-up | पूर्ण करिवणे. भरिवणे | (1) दिवसास्क॑ नाहणींतल॑ पाणीच हंडा भरणे अम्च बापाच काम होत॑. (2) दूरच॑ प्रयाण कोण्ततरीन करापुढे बंडींत॑ पेट्रोल भरींगणे चोक्कोट॑ | |
| bharaNe | भरणे.vt. | to fill in (a form etc.) | लिव्हून पूर्त करणे | "ओटर ऐ.डि." करिवाला मी तीन-चार दपा फॉम भरून देलोंतरीन एलक्शनाच दिवस पतोरी मला ते मिळ्ळ नाही | |
| bharaNe | भरणे.vt. | to pay in (money) | पैसा बांधणे | हे वर्षाच बाकि भरामते इनकम-टाक्स, जूलै पंध्राच पुढे भराम॑ | |
| bharaNe | भरणे.vt&vi | to fill out (in size etc.) | थोर आकाराच होणे | आठ महिनेच गरवारीण॑ झालतरीन तिज पोट तेवढ॑ भरलास्क॑ दिसतनाही | |
| bharaNe | भरणे.vt&vi | to gather in full | गुंप भरणे | अत्ता होत असाच एलक्श्नांत॑ बी.जे.पीच नरेन्द्र मोडी बोलाच ठिकाणि अग्गीं लोक॑ भरून अस्तात॑. | |
| bharaNe | भरणे.vi. | to fill up. | भरणे. | अम्च घरच॑ आडांत पाणि केम्हाईं भरून असल॑. | |
| bharaNi | भरणि.n. | name of a birth star | एक नक्षत्राच नाव | | |
| bharath khanD | भरतखंड.n. | Bharath | भारत | | |
| bharathanaaTya~ | भरतनाट्य.n. | bhrathanatyam dance. | एक कला नृत्य. | | |
| bharathee | भरती.adv. | instead of | बद्दल | | in sm भरती means 'addition'. The DM word appears to be a morphed meaning of 'in addition to'. |
| bharathee | भरती.adv. | in addition to. in complement to | भरतीच॑ | | |
| bharDaa | भरडा.n. | coarsely ground grain (eg. of rice ) | भरडलते धान्य | एकादशीच दिवस॑ मझ आजी तांदूळाच भरडा घालून गंजि करींगतील॑. ते पणीं रात्रीच वेळाला मात्र. दिवस अस्कीन उपाशि असतील॑. | |
| bharees | भरीस.n. | over and above. in addition to. | बरीस. बेरीस. पक्षा. | | from the root भर/भरणे. |
| bhareeth | भरीत.n. | a preparation made of brinjal | वांगींतून केलते एक विधाच पदार्थ | | |
| bhareeth | भरीत.n. | rayatha. a curd salad | रायत॑ | | |
| bharivalthe | भरिवलते.adj. | filled | भरिवलते | | |
| bharivaNe | भरिवणे.vt. | to fill-up | भरिवणे | | |
| bharjari | भरजरि.n. | woven with a lot of gold and silver threads | भरून सोने अण्खी रुपेच जरी असाच॑ | अत्तलीकडे भरजरीच कांजीवरम लुगड वराडा करतां घेम म्हण्जे वीस-पंचवीस हदार रुपे निश्चय होईल॑. | |
| bharoon | भरून.decl. | plenty | भरलते. उदंड॑. उजंड॑. | | |
| bharoon | भरून.decl. | filled-up | भरलते. | | |
| bharpeT | भरपेट.adv. | (to eat) to one's fill. (to eat to satiation). | पेट भरापरंत (जेवणे). | ते दहा दिवसीन खायाला पीयाला अम्ही जास्ती बाह्येर कोठीन गेल॑ नाही, कां म्हणजे दोन मामीहीं भरपेट खायाला पीयला मला देत होते. | |
| bharpoor | भरपूर.adj. | plentiful | भरून. उजंड॑. उदंड॑ | | |
| bhasme~ | भस्म.n. | sacred ashes | विभूति | | |
| bhasme~ | भस्म.n. | ashes | जळून उरलते भस्म. राख | | |
| bhaT | भट.n. | a brahmin priest | ब्राह्मण वैदिक. पुरोहित | | |
| bhaththa | भत्ता.n. | an extra payment. an allowance | बाटा. धर्माच वर जस्ती द्याच पैसा | | |
| bhaTTi | भट्टि.n. | a kiln. a furnace | चुला. चुळा | चिक्कट माति अच्चांत घालून ओल॑ विटकर करलावर ते भट्टींत जळीवलतर॑ तला घट्टिपण॑ अणी तंबड रंग येते | |
| bhavaani | भवानि.n. | Goddess Parvati | पार्वतीदेवि | | |
| bhavan | भवन.n. | a (large) building. bungalow | बंगळा | | |
| bhavan | भवन.n. | abode. house or place of dwelling | राहाच ठिकाण | अत्ता सध्या "सीमाच आफीस" एक भाडेच ठिकाणी आहे. चार-पांच वर्षांत "सीमाच" खांस/स्वंत भवन बांधुया म्हणून सदस्यांच विचार आहे | |
| bhaviShya~ | भविष्य.n. | future. | पुढे होयाच | | |
| bhaviShya~jnyaan | भविष्यज्ञान.n. | knowledge of what the future portends | भावींत॑/भविष्यांत॑ होयाच कार्यांविषीं ज्ञान असणे | कुंडलिनी शक्ति जागृत असाच सिद्ध पुरुषांस॑ भविष्यज्ञान येत॑. हेज मुख्य उदाहरण कंची परमाचार्य अहेत. तेना पाह्याला गेलते लोक॑ त्यंच-त्यंच मनाच संकटकी, नाहीतर मनांतल॑ कष्टाच विचारकी, नाहीतर त्यंच काहीं वेगळ॑ संदेहां विषीन विचाराच पुढेच आचार्यांच समोर बसलतम्हाच तज परिहार कायकी ते लोकांच मनांत अपाप सुचल म्हणून ऐकलोंहें. | |
| bhaviShya~kaaL | भविष्य काळ॑.n.(gram) | future tense | नंतर होयाच क्रिया विषयीं सांगाच क्रियापदाच काळ॑ | | |
| bhavya~ | भव्य.n. | respectful. noble | आदराला योग्य असाच॑ | | |
| bhayaabhakthi | भयाभक्ति.n. | God-fearing and religious. | भक्ति स्वभाव | ब्राह्मण जातीच लोकांमधे नव्वद प्रतिशत भयाभक्ति असणार लोक॑ असतात॑ ; कारण ल्हानपणांतून मायबाप तेना वाढिवाच पद्धत तस अस्ते | |
| bhayankar | भयंकर.adj. | fearful. dreadful. horrible | भें वाटिवाच. भें वाटाच॑ | | |
| bhaye~ | भय.n. | fear | भें. भीति. | | |
No comments:
Post a Comment