i (इ)

.Words (using Phonetic Key)	In DM script	Meaning in English	Meanings, phonetic variations & morphes in DM	Illustrative sentences using the word	Remarks & Notes
ichcHaa	इच्छा.n.	wish. desire.	आग्रह॑. अवड. इष्ट.	मी सांगाच सांगणे झाल॑. इत्तिपर काय करतोस्की ते तुज इच्छा प्रकार करींग॑.
ichcHaaprakaar	इच्छाप्रकार॑.adv.	as per one's wish.	इष्ट प्रकार.	तज वागणे थोडकीन बर॑ नाही. इच्छाप्रकार तला सोडलतर॑ कंडिप तो अवघड होणारच.
ichcHaasaarkh	इच्छासार्ख.adv.	as per one's wish.	इष्ट प्रकार.	मला हे विषयांत॑ अभिप्रय काहीं नाही. तुम्च इच्छासार्ख करींगा.
ichcHaashakthi	इच्छाशक्ति.n.	will power.	मनशक्ति. मनाच बळ. मनोबळ.	जीवनांत॑ कठिन विषय काहीं करून दाखिवाम म्हणजे आंगाच श्रम मात्र नोहो, इच्छाशक्ती पणीन असलतरेच होईल.
iDiki	इडिकि.n.	tongs used in the kitchen.	चिमटा.	तावलते दूधाच पात्र चूलींतून उतरिवताना इडिकि उपयोग करून उचलून काढनास्क॑, हातांत मिळ्ळते एक चूर कागद मुजलून भांडी उतरिवाला पाह्यलों अणी पात्र चुकून कढलते दूध मझ॑ हात अणी बोटाला लागून लासले.	from Tamil.
iDLage	इड्ळगे.n.	idli. steamed dumpling of rice and black gram flour.	इड्ळि. इळ्ळगे. इड्ळे.	Note : (1) The earliest reference to the word "इड्डलिगे" is found in Vaddaradhane, the Kannada work of Sivakoti Acharya in 920 AD and probably also used by the ancestors of TMs and since then this archaic word seems to have vanished from Kannada and Marathi. इड्ळगे, इळ्ळगे and इड्ळे appear to be morphed forms of इड्डलिगे. (2) see http://www.deccanherald.com/content/490030/kitchen-chronicles.html for earliest ref to idli.
iDLe	इड्ळे.n.	idli. steamed dumpling of rice and black gram flour.	इड्ळि (Tamil). इड्ळगे. इळ्ळगे.	दक्षिणी मराठींत॑ इड्ळिला इड्ल॑, इड्ळगे अणी इळ्ळग॑ अस॑ पणीं म्हणणे आहे.
iDLi	इड्ळि.n.	idli. steamed dumpling of rice and black gram flour.	इड्ळगे. इळ्ळगे. इड्ळे. तांदूळाच पीटीं उडिदाच पीटीं मिळिवून केलते एक खायाच पदार्थ.	नुस्त तमिलनाडांत॑ मात्र न्हो, पूरा भारतांत॑ इड्ळि-सांभार प्रसिद्ध झालाहे.
ihalok	इहलोक.n.	this world, as opposed to the other world.	हे लोक. परलोकाच विरुद्ध॑ लोक. मृत्युलोक.	इहलोक वासांत॑ असाजोरी देवावर भक्ति असलतर॑ पुढे याच जन्मांत॑ चोखोट कर्माच अनुभव अम्हाला मिळेल॑.
ikaDacha~	इकडच॑.adj.	relating to this side.	इकडल॑. हे पटीसच॑. एथेल॑. यथेल॑. इथेल॑. हे बाजूच॑	तुम्ही तुम्च काम पाह्यींगा. इकडच काम मी पाह्यींगतों.	इकडचा/इकडला in sm.
ikaDacha~	इकडच॑.adj.	relating to this place.	इकडल॑. हे ठिकाणीच॑	इकडच लोक त्यंच काम पूरा करलांपिरी मी त्यना तुम्चकडे पाठीवून देतों.	इकडचा/इकडला in sm.
ikaDacha~thikaDacha~	इकडच॑-तिकडच॑.adj.	of various unspecified places.	इकडल॑-तिकडल॑. एथेल॑-तथेल॑. यथेल॑-तथेल॑. इथेले-तथेल॑ (कोण्त॑ म्हणून व्यक्त करनाते)	तुम्ही काय केलांत, हे मला व्यक्त होऊन सांगा. उगे एकडच॑-तिकडच॑ गोष्ट काढून प्रयोजन नाही.	इकडचातिकडचा in sm.
ikaDe	इकडे.adv.	here. this side. in this place.	हे ठिकाणि. हे ठामि. हे ठावीं. हे बाजू. एथे. यथे. इथे.	मला हे पेटि उचलाला होत नाही. इकड येऊन मला थोड सहाय करशीलका ?
ikaDe-thikaDe	इकडे-तिकडे.adv.	hither and thither.	एथे-तथे. यथे-तथे. इथे-तथे.	उकलून सोडलते घाडवास्क॑ तो इकड॑-तिकड॑ हिंडत आहे.
ikaDoon	इकडून.adv.	from here.	एथून. एथसून. यथून. यथसून. इथून. इथसून.	इकडून तुम्च गांम कित्ति दूर आहे ?
ikaDoon-thikaDoon	इकडून-तिकडून.adv.	from various unspecified places.	इकडसून-तिकडसून. व्यक्त होऊन सांगनाते वेगळ॑-वेगळ॑ ठामांतून (ठामांतसून). कोण्त॑ म्हणून व्यक्त करनाते वेगळ॑-वेगळ॑ ठिकाणांतून (ठिकाणांतसून/ठामांतसून/ठावांतसून)	तला एक निश्चय काम काईं नाही. इकडून-तिकडून काय काम मिळतकी ते करून काळ खांडत आहे.
iLLage	इळ्ळगे .n.	idli. steamed dumpling of rice and black gram flour.	इड्ळे. इड्ळि.	इळ्ळगे, इड्ळगे, इड्ळि, इड्ळे हे गोष्ट अग्गीन वेगळ॑ वेगळ॑ दिसते तरीन खायाच पदार्थ मात्र एकच॑, म्हणजे इड्ळीच॑ !
imaam	इमाम.n.	a Moslem priest.	इस्लामाच धर्मगुरु.	शबरिमला देवस्थानाला जायाच वाटेंत फार जुने काळांत जिवंत होतते वावर म्हणाच मुसलमान इमाम ह्यंच एक मशीद आहे अणी ते दर्शन करलांपिरीच भक्तजन अय्यप्पस्वामीच देऊळाला जायाच॑.
inaam	इनाम.n.	grant of land given in perpetuity.	परंपरा-परंपराला जमीनाच व॑र असाच अधिकार.	जुने काळांत॑ थोर-थोर देऊळांला इनाम होऊन मिळ्लते जमीन पूरा, भारताच स्वातंत्र्याच नंतर॑ सरकार वापस घेटलतांमुळे, अत्ता हे देऊळांला जुने सार्ख आदाय काहीं येत नाही.
inaamdaar	इनामदार.n.	holder of an inam grant in perpetuity.	इनामाच अधिकार मिळ्लते मनुष.	भारताच स्वातंत्र्य झालानंतर॑ सरकार जमीनदारी संप्रदाय रद्द करले अणी तेमळे तम्हापसून जमीनदार, जागीरदार इनामदार असलते अग्गीन बंध झाल॑.
indhan	इंधन.n.	fuel.	जळाला सहाय कराच साधन॑. जळण.	पुनर उत्पादन होयनाते इंधन, म्हणजे, लांकड॑, कोळसा, पेट्रोळ, गॅस असल॑ इंधन उपयोग करून-करून पुढे याच शतकांत॑ भयंकर प्रश्न होयनास्क॑ असाम॑ म्हण्जे अणुशक्ति, वायुशक्ति , तसेच, सूर्य प्रकाशाच शक्ति असलत्यांतून विद्युतशक्ति कित्ति जास्तीच जास्ति कराला होईलकी तेवढ॑ करूनच सराम॑.
indiraa	इंदिरा.n.	Goddess Lakshmi. Goddess of wealth.	लक्ष्मि देवि.	इंदिरा म्हणून लक्ष्मीदेवीला उद्देश करून सांगताना ते गोष्टाच अर्थ आहे "ऐश्वर्य, वैभव".
indra	इंद्र.n.	Indra. king of gods.	देवेंद्र. देवांच राजा.	ऋगवेदाच काळांत इंद्र एक मुख्य देव होते तरीन नंतर॑ ते अग्र स्थान विष्णु अणी महादेव स्वाधीन करले.
indradhanuSh	इंद्रधनुष॑.n.	rain bow.	पाऊसाच वेळी सूर्य किरण तज व॑र पडून आकाशांत॑ दिसाच धनुषाच रूप.	इंद्रधनुष भूमीला शिवाच स्थळांत॑ सोनेच घागर असेल॑, अस॑ पश्चिम देशांच लोककथांत आहे.
indrajaal	इंद्रजाल॑.n.	magic.	जादू.	हाताच चतुरपण॑ अणी पाहणारांच॑ मनोभावाच वर कराच तंत्र प्रयोग, हे दोनीनच इंद्रजालाच मुख्य आधार॑.
indraneel	इंद्रनील॑.n.	sapphire.	एक रीतीच खडा.	आफ्रिका भूखंडाच बाजू असाच मडगास्कर द्वीप इंद्रनील उत्पाद कराच देशांत सगळ्याचीन पक्षा अग्र स्थानांत आहे
indriye~	इंद्रिय.n.	senses. the faculty by which external objects are detected.	ऐकणे, रूच, वास, स्पर्श, दृष्टि हे पांचांचीन अनुभव द्याच शक्ति.	इंद्रीयांच वर नियंत्रण असणांरांच वर बाहेरच अनावश्य आकर्षणाच परिणाम कद्दीहीं होयना.
indriye~	इंद्रिय.n.	the five sense organs.	श्रवण (ऐकणे), स्वाद (रूच), वास, स्पर्श, दृश्य (दृष्टि) हे पांचांचीन अनुभव द्याच शरीराच भाग, म्हणजे, कान, जीव्ह॑, नाक, चर्म अणि डोळे हे पांच भाग.	पांच इंद्रियहीं नियंत्रणांत ठिवून समानवृत्तीच स्थिती आश्रय करणे फार उत्तम लक्ष्य आहे.
indu	इंदु.n.	Moon.	चंद्र. सोम.	इंदु म्हणाच गोष्टाच अर्थ आहे, "झळकाच बिंदु".
ippaa	इप्पा.n.	madhuk tree.	इप्पि. इप्पीच झाड. इलिप्पै (Tamil).	Note :- oil extracted from the seeds of this tree is considered sacred for Lord Siva. It is used during Navarathi for lighting the sacred lamps to the goddess. It is called म्होंव in SM and इप्पे in Kannada.
ippeech thel	इप्पीच तेल.n.	the oil extracted seeds of the madhuk tree.	इप्पीच झाडाच बींतून काढाच तेल.	Note :- the oil is considered sacred for Lord Siva. It is used during Navarathi for lighting the sacred lamps to the goddess. It is called म्होंवाच तेल in SM and इलिप्पै एण्णै in Tamil.
ippi	इप्पि.n.	madhuk tree.	इप्पा. इप्पीच झाड. इलिप्पै (Tamil).
isavee	इसवी.adj.	Christian.	क्रिस्तु धर्माच (मताच).	भारताच उत्तर-पूर्वांतीन केरळ राज्यांतीन इसवींच लोके जास्ति आहेत॑
isavee	इसवी.n.	the Christian era.	इसवी शक.	इसवी 1947 वर्षी भारत स्वतंत्र झाल॑.
iShob	इषोब.n.	mathematics.	हिषोब. गणितशास्त्र	(1) श्रीनिवास रामानुजन इषोब शास्त्रांत॑ अपार बुधिवंत होते. (2) साळेंत वाचाच वेळी मला उजंड अवडलते विषय इषोब होत॑.	1. हिशेब/हिशोब in sm. 2. इषोब is the under emphasized form of the correct हिषोब.
iShob	इषोब.n.	accounts.	हिषोब. पैसाच विषय. पैसा खर्च केलतीं पैसा आलतीं लिव्हून ठिवणे	इषोबाच गोळमाळ करून पैसा गिळला म्हणून हे जवळ॑ मझ॑ आफीसांत॑ एक थोर अधिकारीला कामांतून काढूनटाकले.	1. हिशेब/हिशोब in sm. 2. इषोब is the under emphasized form of the correct हिषोब.
iShobaach	इषोबाच.adj.	measured. restrained.	हिषोबाच. आवश्याच तेवढेच. आवश्याजोक्ताच. नियंत्रणांतल॑.	तेनि उजंड मानमर्यादाच मनुष मात्र नहो, बोलतांपणीं इषोबांतेच बोलतील॑.	इषोबाच is the under emphasized form of the correct हिषोबाच.
iShobee	इषोबी.n.	an accoutant.	हिषोबी. इषोब पाह्यींगणार.	जुने काळांत थोर थोर घराच जमीनाच आदाय वगैरा पाह्यींगाला म्हणून तसलत॑ एक एक घरांतीन इषोबी होते.
iShT	इष्ट.n.	desire.	आग्रह. इच्छा. अवड.	ते गामाला जाऊनच सराम॑ अस॑ निर्बंध काहीं नाही. तुला इष्ट नाहीतर॑ जाणे नको.
iShT	इष्ट.adj.	desired. liked.	अवडलते.	(1) मनाला इष्ट झालते काम करून पैसा संपादून जीवन चालिवाच लोके अदृष्टवंत म्हणूनच सांगाम॑. (2) पितृपक्षाच वेळी पिंड ठिवताना इष्ट मित्रांस पणीन ठिवणे आहे.
iShTadevathaa	इष्टदेवता.n.	a God worshipped in a special one-to-one basis.	एकांच प्रत्येक देव.	पोणावांटादनासीन इष्टदेवता अणी कुलदेवता हे दोनीन एकच असत॑.
iShTamithra~	इष्टमित्र.n.	a bosom friend. well liked friend.	प्रीयमित्र.	पितृपक्षाच वेळी पिंड ठिवताना इष्टमित्रांस पणीन ठिवणे आहे म्हणून असलतरीन, प्रतिवेळीन अमच॑ आचारे सांगतील॑, अमच॑ वर्गाच मित्रांस मात्र पिंड ठिवाम म्हणून.
iShTapathni	इष्टपत्नि.n.	a wife dear to heart.	प्रीयपत्नि.	होमपूजा वगैरा करताना इष्टपत्नि समेत होमकुंडाला आहूती देणे आहे.
iShTikaa	इष्टिका.n.	burnt brick.	ईट. विटकर. वीट. भिंत/घर बांधाला उपयोग कराच जळून काढलते मात्तीच साधन॑.	जुने काळांत घरांत होम कराम म्हणून असलतर॑, भोईंत वाळू पसरून तजव॑र इष्टिका ठिवून होमकुंड करत होते तरीन अत्ताअग्गीन लोखुंडाच होमकुंड उपयोग करणे आरंभ झालाहे.
isthiphaa	इस्तिफा.n.	resignation.	राजिनामा. काम सोडणे.	जुने काळांत॑ एक उद्योगांतून इस्तिफा द्याला लोक भींगतील॑. अत्ता नव जनरेषनाच पोरां प्रकार॑ कोणतरीन एक उद्योगांतून दोन तीन वर्षांच आंत॑ इस्तिफा देल नाहीतर॑, तला षाणपण॑ उणे आहे, अस॑ म्हणींगाम॑ !
isthri	इस्त्रि.n.	ironing.	कुसकुरून असलते कापड इस्त्रिपेटि उपयोग करून बरोर करणे.	थोड पाणी वरून शिंपडून इस्त्रि केलतर॑ कुस्करून असाच कापड नीट होईल.
isthripeTi	इस्त्रिपेटि.n.	ironing box.	इस्त्रि कराला उपयोग कराच पेटि.	जुने काळांत॑ इस्त्रिचपेटि कोळसाच विस्तूंतून ऊन करत होते.
ithaka~	इतक॑.adj.	so much.	एवढ॑	uis एतक॑ वेळ होऊन आलासकी, बंडी तम्हाच निघून गेल॑.	इतका in sm.
ithakooska~	इतकूस्क॑.collo.	very little.	उदंड थोडक॑. उदंड नंखर॑. एवढूस्क॑ .	खीर फार बेष आहेतरीन मला इतकूस्क॑ वाढलर पुरे.	from इतक॑
ithHe	इथे.adv.	here.	इकड॑. हे ठिकाणी. येथे. एथे.	मला पाह्मे म्हण्जे दोन दिवसाच आंत॑ इथे येम॑. कां म्हण्जे, तज नंतर॑ मी गांवाला जाईन.
ithHe-thathHe	इथे-तथे.adv.	hither and thither.	इकडे-तिकडे. यथे-तथे. एथे-तथे.	हे जवळ सोनाराच दुकानांतून अमच॑ नाताच उजलादिवसाला म्हणून घेट्लते कांकण आणी लोलक कोठकी ठिवूनटाकून तीन चार दिवस इथे-तथे हुडुकून मिळापर्यंतीन तरपडूनगेलों.
ithHoon	इथून.adv.	from here.	इकडून. येथून. एथून.	इथून चेन्नै सुमार तीनशे-वीस किलोमीटर दूर आहे.
ithihaas	इतिहास.n.	history.	चरित्र.	(1) भारताच इतिहास सुमार पांच हदार वर्षा पुढेच, म्हण्जे, मोहन-ज-दारो, हरप्पा संस्कृतीच वेळांत आरंभ झाले म्हणूया. (2) मुंबाईच सात द्वीपीन पोर्तुगीस राजकुमारि कातरीन अणी इंग्ळीष राजा चार्ळ्स हेंच वराडाच वेळ चार्ळ्स यांस॑ वरदक्षिणा होऊन मिळ्ल॑, अस॑ इतिहास सांगत॑.
ithpar	इतपर.adv.	here afterward.	अण्खि पसून. अत्ता पसून	पाकिस्थानाच परिस्थिति एवढ॑ मोस॑ झालाहे म्हणजे, इतपर ते राज्याला काय होयाला जात की, हे कोणालीं सांगाला होईना.	इत:पर in sm.
iTidanDaa	इटीदंडा.n.	a type of play with two sticks, one about one foot long and the other about six inches.	दोन ल्हान काठीनीशी खेळाच एक विधाच खेळ. गिल्लि-दंडा	ल्हान पोरे ईटीदंडा खेळताना फार जागृतान असणे चोखोट, कां म्हणजे त्यांतल॑ ल्हान काठी डोळेला लागून घाव होयाच साध्यता आहे.	इटीदांडू in sm.